Ποια κοινά συντηρητικά τροφίμων συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο διαβήτη

Χρησιμοποιούνται ευρέως σε τρόφιμα και ποτά για να παρατείνουν τη διάρκεια ζωής τους. Ωστόσο, ολοένα και περισσότερα επιστημονικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι ορισμένα συντηρητικά μπορεί να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία. Μια νέα μεγάλη μελέτη –η πρώτη παγκοσμίως στο είδος της– καταδεικνύει ότι η υψηλή κατανάλωση συγκεκριμένων προσθέτων σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Το ανησυχητικό είναι ότι τα πρόσθετα αυτά βρίσκονται σε καθημερινά επεξεργασμένα τρόφιμα.

---

Μελέτη μεγάλης κλίμακας και διεθνής συνεργασία

Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα άνω των 100.000 ενηλίκων και δημοσιεύθηκε στο Nature Communications. Πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες κορυφαίων γαλλικών ιδρυμάτων, όπως:

• INSERM

• INRAE

• Sorbonne Paris Nord

• Université Paris Cité

• CNAM

Η συνεργασία εντάσσεται στην Εθνική Ομάδα Επιδημιολογίας της Διατροφής (CRESS-EREN).

---

Τα συντηρητικά στην παγκόσμια βιομηχανία τροφίμων

Τα συντηρητικά αποτελούν μια από τις πιο διαδεδομένες κατηγορίες προσθέτων τροφίμων. Είναι ενδεικτικό ότι στη διεθνή βάση Open Food Facts (2024) καταγράφηκαν:

• 3,5 εκατ. προϊόντα

• 700.000+ προϊόντα με τουλάχιστον ένα συντηρητικό

---

Δύο κύριες κατηγορίες συντηρητικών

Στη μελέτη ταξινομήθηκαν σε δύο ομάδες:

1. Μη αντιοξειδωτικά συντηρητικά
   – Παρεμποδίζουν την ανάπτυξη μικροοργανισμών / χημικές αλλοιώσεις
   – Κωδικοί: Ε200–Ε299

2. Αντιοξειδωτικά πρόσθετα
   – Προστατεύουν από οξείδωση
   – Κωδικοί: Ε300–Ε399

---

Τι γνωρίζαμε μέχρι σήμερα

Παλαιότερες πειραματικές μελέτες είχαν δείξει ότι ορισμένα πρόσθετα:

• προκαλούν οξειδωτικό στρες

• επηρεάζουν μεταβολικές λειτουργίες

• βλάπτουν κύτταρα ή DNA

Ωστόσο, έλειπαν δεδομένα μεγάλης κλίμακας που να συνδέουν την κατανάλωση συντηρητικών με τον διαβήτη τύπου 2 σε πραγματικούς πληθυσμούς.

---

Πώς έγινε η νέα μελέτη

Η ομάδα της Ματίλντ Τουβιέ ανέλυσε στοιχεία της μελέτης NutriNet-Santé.

Διάρκεια παρακολούθησης:

2009–2023 (περίπου 15 χρόνια)

Συμμετέχοντες:

108.723 ενήλικες

Οι συμμετέχοντες κατέγραφαν:

• ιατρικό ιστορικό

• δημογραφικά στοιχεία

• σωματική δραστηριότητα

• τρόπο ζωής

• καθημερινή διατροφή μέσω πολλαπλών 24ωρων καταγραφών

Διατροφική ανάλυση:

Εντοπίστηκαν 58 πρόσθετα τροφίμων (33 συντηρητικά και 27 αντιοξειδωτικά).
Από αυτά, 17 εξετάστηκαν μεμονωμένα (καταναλώνονταν από ≥10% των συμμετεχόντων).

Για την ακρίβεια των συμπερασμάτων συνεκτιμήθηκαν παράγοντες όπως:

• ηλικία, φύλο, BMI

• κάπνισμα, αλκοόλ

• κοινωνικοοικονομική κατάσταση

• ποιότητα διατροφής

---

Τι έδειξε η έρευνα: αυξημένος κίνδυνος έως 47%

Κατά την περίοδο μελέτης καταγράφηκαν 1.131 περιστατικά διαβήτη τύπου 2.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι:

• Άτομα με υψηλότερη κατανάλωση συντηρητικών είχαν 47% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2

• Για τις δύο κατηγορίες προσθέτων:

  • Μη αντιοξειδωτικά: +49% κίνδυνος

  • Αντιοξειδωτικά πρόσθετα: +40% κίνδυνος

---

Ποια συντηρητικά συνδέθηκαν με μεγαλύτερο κίνδυνο

Από τα 17 που εξετάστηκαν, 12 εμφάνισαν σημαντική συσχέτιση με αυξημένο κίνδυνο διαβήτη.

Μη αντιοξειδωτικά συντηρητικά

• Ε202 — Σορβικό κάλιο

• Ε224 — Μεταδιθειώδες κάλιο

• Ε250 — Νιτρώδες νάτριο

• Ε260 — Οξικό οξύ

• Ε262 — Οξικό νάτριο

• Ε282 — Προπιονικό ασβέστιο

Αντιοξειδωτικά πρόσθετα

• Ε301 — Ασκορβικό νάτριο

• Ε307 — Άλφα-τοκοφερόλη

• Ε316 — Ερυθορβικό νάτριο

• Ε330 — Κιτρικό οξύ

• Ε338 — Φωσφορικό οξύ

• Ε392 — Εκχύλισμα δενδρολίβανου

---

Συμπέρασμα

Η μελέτη παρέχει τις ισχυρότερες έως σήμερα επιδημιολογικές ενδείξεις ότι η υψηλή κατανάλωση συγκεκριμένων συντηρητικών σχετίζεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2.

Το εύρημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς πολλά από αυτά τα πρόσθετα βρίσκονται σε:

• επεξεργασμένα κρέατα

• συσκευασμένα αρτοσκευάσματα

• αναψυκτικά

• έτοιμα γεύματα

• σνακ

Αν και τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν αιτιώδη σχέση, θέτουν σοβαρά ερωτήματα για τη χρήση συγκεκριμένων πρόσθετων και επιβεβαιώνουν την ανάγκη:

• διατροφικής εκπαίδευσης

• βελτίωσης των ετικετών

• ρυθμιστικών παρεμβάσεων

Πηγή: Philenews