10 Οκτωβρίου: Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας

Ο γενικός στόχος της Παγκόσμιας Ημέρας Ψυχικής Υγείας είναι η ευαισθητοποίηση σχετικά με θέματα ψυχικής υγείας σε όλο τον κόσμο και η κινητοποίηση προσπαθειών για την υποστήριξη της ψυχικής υγείας.

Το φετινό μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας 2022 που γιορτάζεται στις 10 Οκτωβρίου του World Federation for Mental Health και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας είναι: Ας κάνουμε την ψυχική υγεία και την ευημερία παγκόσμια προτεραιότητα - Make Mental Health & Well-Being for All a Global Priority.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αφιερώσει το έτος 2022 στους Νέους, ανακηρύσσοντας το έτος 2022 Ευρωπαϊκό Έτος Νεολαίας - European Year of Youth.

Τι είναι ψυχική υγεία 

Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ – WHO) η ψυχική υγεία είναι η ψυχονοητική και κοινωνική εκείνη κατάσταση κατά την οποία το άτομο μπορεί να αγαπά, να εργάζεται και να διασκεδάζει, λαμβάνοντας ικανοποίηση από αυτά. Χωρίς ψυχική υγεία δεν υπάρχει υγεία (δεν μπορεί ένας άνθρωπος να θεωρείται υγιής αν δεν πάσχει από σωματικό νόσημα αλλά έχει π.χ μια αγχώδη διαταραχή).

Όπως φαίνεται από τον ορισμό:

α) Η χυχική υγεία δεν αφορά απλώς την απουσία νόσου, αλλά την δυνατότητα να είναι κανείς λειτουργικός και να ικανοποιείται από αυτό.

β) Η ψυχική υγεία αφορά όλους τους βασικούς τομείς της ζωής μας και ειδικά τον τομέα των σχέσεων μας με τους άλλους.

Να θυμόμαστε πως η φροντίδα του εαυτού μας είναι υποχρέωση και όχι πολυτέλεια.

Το άγχος μπορεί να εμφανιστεί με συμπτώματα:

-σωματικά: δυσκολία στον ύπνο και στο φαγητό,

-συμπεριφορικά: μειωμένη όρεξη για εργασία, κατανάλωση φαγητού ή αλκοόλ, επιθετικότητα

-συναισθηματικά: φόβο, λύπη, θυμό

Πως μπορούμε να προστατέψουμε την ψυχική μας υγεία;

Με ενημέρωση. 
Η γνώση είναι δύναμη. Παρακολουθείστε προγράμματα Αγωγής κοινότητας στην περιοχή σας, ομιλίες για θέματα ψυχικής υγείας, αναζητήστε προσωπική ενημέρωση από ειδικούς.

Με προγράμματα αγωγής υγείας. Η έγκυρη και έγκαιρη διάγνωση είναι τεράστιας σημασίας για την αποκατάσταση των ψυχικών διαταραχών.
Με αναζήτησή βοήθειας από ειδικούς αν παρατηρούμε ότι: 

• κάτι μας δυσκολεύει
• ότι νιώθουμε πιο απογοητευμένοι ή απαισιόδοξοι από πριν
• αν δεν μας ευχαριστεί τίποτα
• αν δεν βλέπουμε μέλλον

Με πρόληψη από την παιδική ηλικία.

Με την επανεξέταση της ζωής μας σε κάθε σημείο καμπής. 
Είμαστε ευχαριστημένοι; Έχουμε θέσει τις σωστές προτεραιότητες; Έχουμε ισορροπία στους διάφορους τομείς της ζωής μας;

Ζήτα βοήθεια όταν τη χρειάζεσαι. Δεν είσαι ο μόνος. Δεν είσαι μόνος. Μίλα!
 

Κατάθλιψη και Διαταραχές της Διάθεσης

Η κατάθλιψη αλλά και άλλες ψυχικές διαταραχές που κατατάσσονται στην κατηγορία «διαταραχές της διάθεσης» απασχολούν περισσότερο από το 15% του γενικού πληθυσμού. Πρόκειται για διαταραχές στις οποίες η διάθεση και τα συναισθήματα του ατόμου αποτελούν το μεγάλο πρόβλημα. Στην κατάθλιψη τα συμπτώματα είναι έντονη λύπη, απογοήτευση, κατάπτωση της ενεργητικότητας, κακός ύπνος καθώς και ένα διάχυτο αίσθημα δυστυχίας και απώλειας του νοήματος στη ζωή.

Υπάρχουν, φυσικά, και πολύ πιο σοβαρές διαταραχές της διάθεσης στις οποίες σε όλα τα παραπάνω προστίθεται η απελπισία και η επιθυμία του θανάτου. Τότε μιλάμε φυσικά για μείζονα κατάθλιψη που απαιτεί εντατική ψυχοθεραπεία και, συνήθως, φάρμακα. Όπως υπάρχουν και διαταραχές στις οποίες χάνεται ακόμη και η επαφή με την πραγματικότητα, όπως στην διπολική διαταραχή όπου υπάρχουν περίοδοι που κάποιος είναι «απολύτως» χαρούμενος και «υπερδραστήριος» με ένα χαοτικό και αναποτελεσματικό τρόπο.

Σε όλες τις παραπάνω καταστάσεις-διαγνώσεις είναι απαραίτητη η ψυχοθεραπευτική φροντίδα του ασθενή. Σε κάποιες περιπτώσεις θα χρειαστούν και φάρμακα. Όμως η παραμέληση αυτών των προβλημάτων και οι απόψεις του τύπου, «θα καταλάβει και θα βελτιωθεί» οδηγούν σε μεγαλύτερα προβλήματα. Τα μεγαλύτερα προβλήματα που είναι μεταξύ των άλλων οι νοσηλείες, η οικονομική κατάρρευση, η αποσύνθεση οικογενειών κ.α. αντιμετωπίζονται πολύ πιο δύσκολα και απαιτούν πολύ περισσότερο χρόνο σε σχέση με την έγκαιρη αντιμετώπιση και θεραπεία τους.

Ψυχοσωματικά Προβλήματα

Πολλοί άνθρωποι αντιμετωπίζουν διάφορα (ψυχο)-σωματικά προβλήματα που καταλαβαίνουν ότι επηρεάζονται από την συναισθηματική τους κατάσταση και τις στάσεις ζωής τους. Καταλαβαίνουν για παράδειγμα ότι το βρογχικό άσθμα, το έκζεμα, η ψωρίαση, η ελκώδης κολίτιδα και πολλά άλλα νοσήματα επηρεάζονται δυσμενώς και πολλές φορές η εμφάνισή τους πυροδοτείται από διάφορες συναισθηματικές και ψυχοτραυματικές καταπονήσεις.

Ένας επώδυνος χωρισμός, μια απώλεια ενός γονιού, οικογενειακές σχέσεις με προβλήματα ή και καταστροφικότητα αποτελούν πολλές φορές την αρχή για να εμφανιστεί ή να «ξαναγυρίσει» το ευερέθιστο έντερο, η ελκώδης κολίτιδα, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η νόσος του Crohn, πολλές φορές και ένας καρκίνος. Οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν προβλήματα αυτού του τύπου υποβάλλονται συχνά σε διάφορες επεμβάσεις και λαμβάνουν «τεράστιες» φαρμακευτικές αγωγές και σπάνια αποφασίζουν να ασχοληθούν και με το πώς «αισθάνονται» και πως εκφράζουν τη δυσαρέσκεια, το θυμό ή άλλα συναισθήματα και ανάγκες. Και όμως η «ανακάλυψη» και η βίωση των συναισθημάτων αλλά και η ικανότητα έκφρασής τους είναι που μπορεί να τους αναπτύξει ως προσωπικότητες. Και ταυτόχρονα να τους απομακρύνει από τα χρόνια ψυχοσωματικά νοσήματα που συχνά εκπτωχεύουν, μειώνουν ή και καταστρέφουν τη ζωή.

Επομένως καλούνται κατ’ αρχήν να κάνουν ένα σημαντικό βήμα. Το πρώτο βήμα είναι να αναρωτηθούν για την επίδραση της ψυχικής τους κατάστασης στα νοσήματα από τα οποία πάσχουν. Και αν δεν μπορούν οι ίδιοι να κάνουν αυτή τη σύνδεση είναι απαραίτητο να τους βοηθήσουν οι κοντινοί τους άνθρωποι για να αναγνωρίσουν αυτή τη σύνδεση. Και στη συνέχεια να αρχίσουν με κάποιο ειδικό μια σειρά συνεδριών για να «ανακαλύψουν» τη σχέση της ψυχικής τους κατάστασης με τα ψυχοσωματικά τους νοσήματα.

Συνήθως εκπλήσσονται απ’ ότι ακολουθεί…

Διαταραχή Πανικού

Μια συχνή αγχώδης διαταραχή που απασχολεί πολλούς ανθρώπους, συχνά πολύ νέους, που επίσης συχνά καταστρέφει τη ζωή.

Πρόκειται για μια διαταραχή της οποίας τα συμπτώματα συνίστανται σε ξαφνικές κρίσεις. Στη διάρκεια των κρίσεων ο άνθρωπος, που υποφέρει, αισθάνεται την καρδιά του να χτυπάει ξέφρενα, δυσφορεί, ιδρώνει και αισθάνεται ότι «θα του φύγει η ψυχή» ή κάτι πολύ κακό θα συμβεί. Συχνά και επειδή τα συμπτώματα εμφανίζονται αιφνίδια σε χώρους όπως δρόμοι, καφετέριες, λεωφορεία, κ.α. και είναι πολύ έντονα αρχίζει να υπάρχει φόβος μην το «ξαναπάθουν» σε δημόσιους χώρους όπου δεν θα έχουν βοήθεια από κάποιον δικό τους. Τότε αρχίζουν και κλείνονται στο σπίτι τους αναπτύσσοντας μια άλλη διαταραχή που ονομάζεται αγοραφοβία. Εύκολα τότε η ζωή συρρικνώνεται και αν δεν αντιμετωπισθεί μπορεί επίσης εύκολα να καταστραφεί το σύνολο της ζωής δια της απομόνωσης στην ασφάλεια του σπιτιού.

Διαταραχές Προσωπικότητας

Όλοι οι άνθρωποι, το 100% δηλαδή του πληθυσμού, έχουν κάποια δυσλειτουργικά στοιχεία ως προσωπικότητες, μαζί φυσικά με τα λειτουργικά και αποτελεσματικά τους στοιχεία. Κανείς δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ο «τέλειος» άνθρωπος. Κάτι τέτοιο θα ήταν και ένα πρόβλημα αφ’ εαυτού…

Όταν όμως η προσωπικότητα κατακλύζεται από ορισμένα χαρακτηριστικά, μονομέρειες ή και «μονομανίες» μιλάμε για διαταραχές προσωπικότητας. Η (κλινική) εικόνα των ανθρώπων με διαταραχή προσωπικότητας έχει πολλές μορφές. Κάποιοι είναι εμβυθισμένοι στην καχυποψία, άλλοι προσπαθούν διαρκώς να εξαρτηθούν από άλλους και άλλοι είναι γεμάτοι από αφόρητο «κενό». Περιγράφονται και πολλές άλλες μορφές αλλά γενικά οι άνθρωποι με διαταραχή προσωπικότητας είναι άκαμπτοι και σκληροί, δύσκολα «διδάσκονται» από τις αποτυχίες και αστοχίες τους. Συνήθως αρχίζουν θεραπεία διότι η διαρκής αποτυχία του μοντέλου της ζωής που υιοθετούν τους οδηγεί σε προβλήματα όπως η κατάθλιψη.

Πηγές: 
Μαρία Λαζαρίδου, Ψυχίατρος – Ψυχοθεραπεύτρια
https://www.who.int