Άνοια: Πέντε μικρά σημάδια που προμηνύουν έναν μεγάλο κίνδυνο

Η άνοια δεν είναι μια απλή «ξεχασιά»∙ είναι μια προοδευτική διαταραχή που επηρεάζει τη μνήμη, τη σκέψη, τη συμπεριφορά και την ικανότητα του ατόμου να λειτουργεί στην καθημερινότητά του. Αν και εμφανίζεται συχνότερα σε ηλικιωμένα άτομα, δεν είναι φυσιολογικό μέρος της γήρανσης, όπως επιβεβαιώνει το Εθνικό Ινστιτούτο Γήρανσης (NIA).

Σύμφωνα με τη δρ. Nicole Purcell, νευρολόγο και διευθύντρια κλινικής πρακτικής στην Ένωση Αλτσχάιμερ, το κλειδί βρίσκεται στη διαφορά μεταξύ στιγμιαίας αφηρημάδας και καθημερινής λειτουργικής έκπτωσης.

1. Επεισοδιακή απώλεια μνήμης

Το πρώτο σημάδι που συχνά γίνεται αντιληπτό είναι η απώλεια επεισοδιακής μνήμης, δηλαδή μνήμης γεγονότων της καθημερινής ζωής.

Παραδείγματα:

Ξεχνάει τι έκανε νωρίτερα μέσα στη μέρα
Δεν θυμάται πού πάρκαρε το αυτοκίνητο
Θυμάται ότι πήγε διακοπές αλλά όχι λεπτομέρειες (πού έμεινε, τι έκανε)

Η βασική διαφορά από τη «φυσιολογική ξεχασιά» είναι ότι:

ένα υγιές άτομο μπορεί να ανακαλέσει τα βήματά του – ένα άτομο με άνοια δυσκολεύεται να αναπαράγει τις κινήσεις ή τις πληροφορίες.

Συχνά, μάλιστα, ο κοινωνικός περίγυρος παρατηρεί τα συμπτώματα πριν το ίδιο το άτομο.

2. Δυσκολίες στην κρίση & στη λήψη αποφάσεων

Όλοι κάνουμε λάθη ή σφάλματα κρίσης κατά καιρούς.
Στην άνοια όμως, οι αλλαγές αυτές εμφανίζονται επανειλημμένα και επηρεάζουν λειτουργίες που άλλοτε ήταν αυτονόητες.

Ενδείξεις:

Απροσεξία σε οικονομικά ζητήματα (π.χ. υπερβολικές δωρεές, πληρωμές διπλών λογαριασμών)
Παραμέληση προσωπικής υγιεινής ή εμφάνισης
Λήψη μη ασφαλών αποφάσεων (π.χ. άνοιγμα σε άγνωστους, απρόσεκτη οδήγηση)

3. Μεταβολές στη διάθεση & στη συμπεριφορά

Με την ηλικία, οι άνθρωποι γίνονται πιο συστηματικοί∙ όμως στην άνοια παρατηρείται συναισθηματική απορρύθμιση.

Συχνές αλλαγές:

Καχυποψία
Σύγχυση
Άγχος ή φόβος
Κατάθλιψη
Ευερεθιστότητα

Τα άτομα μπορεί να αναστατώνονται πιο εύκολα, ειδικά εκτός της ζώνης άνεσής τους ή όταν αλλάζει η καθημερινή τους ρουτίνα.

4. Δυσκολία στην ολοκλήρωση καθημερινών εργασιών

Δεν μιλάμε για περίπλοκα καθήκοντα, αλλά για απλές δραστηριότητες που ήταν παλιά εύκολες.

Παραδείγματα:

Μπέρδεμα σε γνωστές διαδρομές (οδήγηση)
Δυσκολία να οργανώσει μια λίστα για ψώνια
Ξεχνά συνήθη βήματα καθημερινών δράσεων (π.χ. προετοιμασία φαγητού)

Το άτομο χρειάζεται πλέον υπερβολική προσπάθεια ή βοήθεια για να ολοκληρώσει δραστηριότητες της καθημερινότητας.

5. Δυσκολίες στον λόγο & στην επικοινωνία

Το να «κολλήσει» κανείς σε μια λέξη είναι συνηθισμένο.
Στην άνοια όμως, το φαινόμενο είναι επίμονο και επηρεάζει τη συνομιλία.

Τυπικά σημάδια:

Δεν βρίσκει γνωστές λέξεις
Χρησιμοποιεί λάθος λέξεις (π.χ. «το πράγμα εκείνο» αντί για «κουτάλι»)
Επαναλαμβάνει φράσεις
Χάνει το νήμα της συζήτησης

Πότε πρέπει να ανησυχήσουμε;

Σύμφωνα με τον νευρολόγο Glen Finney, η έγκαιρη αναγνώριση είναι κρίσιμη:

«Οποιαδήποτε αλλαγή στη μνήμη, τη σκέψη ή τη συμπεριφορά που επηρεάζει την καθημερινότητα πρέπει να κινητοποιήσει την οικογένεια και να οδηγήσει σε ιατρική εκτίμηση.»

Η έγκαιρη διάγνωση βοηθάει:
στη σωστή θεραπευτική προσέγγιση
στην καθυστέρηση της εξέλιξης
στην υποστήριξη της οικογένειας

Συμπέρασμα

Τα πέντε βασικά προειδοποιητικά σημάδια είναι:

Επεισοδιακή απώλεια μνήμης
Αλλαγές στην κρίση
Μεταβολές στη διάθεση/συμπεριφορά
Δυσκολίες σε καθημερινές δραστηριότητες
Προβλήματα λόγου & επικοινωνίας

Αν τα σημάδια επιμένουν, δεν είναι «ξεχασιά της ηλικίας».
Είναι λόγος για νευρολογική αξιολόγηση – και όσο πιο νωρίς, τόσο καλύτερα.

Πηγή: Cyprus Times