Ασπιρίνη: Σύμμαχος ή κίνδυνος η προληπτική λήψη της;

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα παραμένουν μία από τις μεγαλύτερες αιτίες νοσηρότητας και θνησιμότητας παγκοσμίως. Η ασπιρίνη, ως αντιαιμοπεταλιακό φάρμακο, έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην καρδιολογική πρακτική τις τελευταίες δεκαετίες. Ωστόσο, ο ρόλος της διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το αν πρόκειται για δευτερογενή ή πρωτογενή πρόληψη.

Δευτερογενής πρόληψη: Εκεί όπου η ασπιρίνη «είναι σύμμαχος»

Η δευτερογενής πρόληψη αφορά άτομα που έχουν ήδη εμφανίσει καρδιαγγειακό συμβάν (π.χ. έμφραγμα, εγκεφαλικό) ή έχουν τεκμηριωμένη καρδιαγγειακή νόσο.

Σε αυτές τις περιπτώσεις η χρήση ασπιρίνης:

μειώνει τον κίνδυνο νέων επεισοδίων
έχει ισχυρή τεκμηρίωση
θεωρείται ότι προσφέρει μεγαλύτερο όφελος από τον κίνδυνο αιμορραγίας

Γι’ αυτό και η λήψη της αποτελεί καθιερωμένη πρακτική στη δευτερογενή πρόληψη.

Πρωτογενής πρόληψη: Εκεί όπου τα πράγματα αλλάζουν

Η πρωτογενής πρόληψη αφορά άτομα χωρίς προηγούμενο καρδιαγγειακό επεισόδιο. Εκεί, το ερώτημα είναι αν η ασπιρίνη μπορεί να προλάβει ένα μελλοντικό συμβάν.

Τα νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι:

το πιθανό όφελος είναι περιορισμένο
ο κίνδυνος αιμορραγίας αυξάνεται (γαστρεντερική και, πιο σπάνια, ενδοκρανιακή)
το ισοζύγιο όφελος–κίνδυνος δεν είναι υπέρ της ευρείας χρήσης

Γι’ αυτό οι τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες είναι πιο συντηρητικές και προτρέπουν σε εξατομικευμένη αξιολόγηση, λαμβάνοντας υπόψη:

ηλικία
συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο
συνοσηρότητες
φαρμακευτική αγωγή
κίνδυνο αιμορραγίας

Σε μεγαλύτερες ηλικίες, ο κίνδυνος αιμορραγίας αυξάνεται σημαντικά, ενώ το προληπτικό όφελος μειώνεται.

Γιατί αλλάζει ο ρόλος της ασπιρίνης;

Ο μειωμένος ρόλος της στην πρωτογενή πρόληψη αποδίδεται και σε σημαντικές προόδους της ιατρικής:

καλύτερος έλεγχος αρτηριακής πίεσης
ευρύτερη χρήση στατινών
μείωση καπνίσματος
στοχευμένη αντιμετώπιση κινδύνου

Όταν αυτοί οι παράγοντες ρυθμίζονται σωστά, τα καρδιαγγειακά συμβάματα μειώνονται και η προστιθέμενη αξία της ασπιρίνης γίνεται μικρότερη.

Η υπερβολική χρήση παραμένει πρόβλημα

Παρότι οι κατευθυντήριες οδηγίες έχουν αλλάξει, πολλοί συνεχίζουν να λαμβάνουν ασπιρίνη προληπτικά χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

Αυτό οφείλεται σε:

εύκολη πρόσβαση χωρίς συνταγή
σύγχυση για τις ενδείξεις
λανθασμένες αντιλήψεις περί «καρδιοπροστασίας»
έλλειψη ενημέρωσης για τους κινδύνους

Το αποτέλεσμα είναι αυξημένες ανεπιθύμητες ενέργειες χωρίς αντίστοιχο όφελος.

Τι πρέπει να προσέχει ο ασθενής

Η απόφαση για χορήγηση ασπιρίνης δεν είναι καθολική και πρέπει να λαμβάνεται με τη βοήθεια επαγγελματία υγείας.

Ενδεικτικά ερωτήματα που αξιολογούνται:

Υπάρχει τεκμηριωμένη καρδιαγγειακή νόσος;
Ποιος είναι ο συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος 10ετίας;
Υπάρχει ιστορικό έλκους ή αιμορραγίας;
Υπάρχει χρήση αντιπηκτικών ή αντιαιμοπεταλιακών;
Υπάρχουν παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο αιμορραγίας;

Σε άτομα μεγάλης ηλικίας που λαμβάνουν ασπιρίνη επί σειρά ετών χωρίς σαφή ένδειξη, συχνά τίθεται και το θέμα της ασφαλούς διακοπής.

Συμπέρασμα

Η ασπιρίνη είναι ένα από τα πιο σημαντικά και ευρέως μελετημένα φάρμακα, αλλά δεν αποτελεί λύση για όλους. Παραμένει θεμελιώδης στη δευτερογενή πρόληψη, όμως στην πρωτογενή χρειάζεται προσεκτική, εξατομικευμένη προσέγγιση.

Το βασικό μήνυμα είναι σαφές:

Δεν ξεκινάμε, δεν συνεχίζουμε και δεν διακόπτουμε ασπιρίνη χωρίς ιατρική συμβουλή.

Πηγή: Philenews