Ελεγκτική: Τα «ψέλνει» στο Τμ. Δασών για μέσα αεροπυρόσβεσης

Τα ακούει ξανά το Τμήμα Δασών από την Ελεγκτική Υπηρεσία. Αυτή την φορά για την εκμίσθωση  ελικοπτέρων πυρόσβεσης και τον τρόπο που έγινε η διαδικασία του διαγωνισμού αλλά και για την  διαδικασία αγοράς αεροπλάνων πυρόσβεσης.

Συγκεκριμένα η Ελεγκτική Υπηρεσία διεξήγαγε έλεγχο των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων μίσθωσης ελικοπτέρων και αεροπλάνων για επιχειρήσεις αεροπυρόσβεσης κατά τις καλοκαιρινές περιόδους, καθώς και των διαδικασιών αγοράς αεροπλάνων πυρόσβεσης από το Τμήμα Δασών.

Ευρήματα:

Στους ακυρωθέντες διαγωνισμούς αγοράς υπηρεσιών μίσθωσης ελικοπτέρων πυρόσβεσης, δεν εφαρμόστηκαν οι πρόνοιες της νομοθεσίας που διέπουν τη διαδικασία γνωστοποίησης αποτελεσμάτων των διαγωνισμών, και ειδικά για το δικαίωμα των οικονομικών φορέων  για προσφυγή ενώπιον της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών.

Διαπιστώσαμε ότι η παρουσία των λειτουργών της Αρμόδιας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων στη συνεδρία του Συμβουλίου Προσφορών (ΣΠ) κατά τη διαδικασία διαπραγμάτευσης και τη λήψη των σχετικών αποφάσεων, οι οποίοι είχαν διαδραματίσει μάλιστα καθοριστικό ρόλο εφόσον έδωσαν στην ουσία κατεύθυνση στο ΣΠ για τη λήψη της απόφασής του, ήταν παράνομη, εφόσον ο ορισμός ο οποίος τους δόθηκε ως «άτυπους παρατηρητές», οι οποίοι όπως καταγράφεται στα σχετικά πρακτικά δεν εκπροσωπούσαν τη Γενική Λογίστρια της Δημοκρατίας, δεν προβλέπεται και δεν καλύπτεται από καμία από τις πρόνοιες της σχετικής νομοθεσίας.

Παρατηρήσαμε ότι, η εκ των υστέρων τροποποίηση της εκτίμησης δαπάνης στη διαδικασία διαπραγμάτευσης που ακολουθήθηκε, εις γνώσει μάλιστα της ΑΑ, του ΣΠ και της ΑΑΔΣ, ήταν κατά την άποψή μας απαράδεκτη, παράνομη και ενάντια σε κάθε αρχή που θα πρέπει να διέπει τις δημόσιες συμβάσεις, εφόσον αναιρεί τις προϋποθέσεις που θέτει/απαιτεί η εφαρμογή του σχετικού άρθρου της νομοθεσίας, κατ΄ επίκληση του οποίου δόθηκαν οι σχετικές εγκρίσεις και έχει συναφθεί η σχετική σύμβαση.

Διαπιστώσαμε ότι η σύμβαση ανατέθηκε από το ΣΠ με εισήγηση της ΑΑ στον χαμηλότερο ΟΦ στη διαδικασία διαπραγμάτευσης, παρά το γεγονός ότι ήταν εις γνώση τους ότι τα προσφερόμενα Ε/Π δεν διέθεταν συστήματα για τα οποία, στο στάδιο πριν την υποβολή των προσφορών, η ΑΑ είχε απορρίψει εισήγηση τροποποίησης των σχετικών προνοιών για αφαίρεση τους, εφόσον ανάφερε ότι θεωρούνταν απαραίτητος εξοπλισμός για τις επιχειρήσεις πυρόσβεσης από τα Ε/Π, καθιστώντας τα με τον τρόπο αυτό ουσιώδη. Διαπιστώσαμε επίσης ότι, η Επιτροπή ελέγχου και παραλαβής αποφάσισε κατά πλειοψηφία την αποδοχή των Ε/Π του Αναδόχου και την επιχειρησιακή χρήση τους, χωρίς να είχαν εγκατασταθεί τα πιο πάνω συστήματα με βάση τα καθορισμένα χρονοδιαγράμματα, κρίνοντας τις πιο πάνω αποκλίσεις ως επουσιώδεις.

Πέραν των πιο πάνω, διαπιστώσαμε ότι είχε γίνει αποδεκτή εκ μέρους της Επιτροπής αξιολόγησης και, κατ΄ επέκταση του Τμήματος ως ΑΑ, καθώς και του ΣΠ ως το αρμόδιο όργανο ανάθεσης της σύμβασης, η αλλαγή του υπεργολάβου/ιδιοκτήτη Ε/Π από τον Ανάδοχο κατά την αξιολόγηση της προσφοράς, γεγονός το οποίο δεν συνάδει κατά την άποψή μας με τις αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης των ΟΦ.

Διαπιστώσαμε ότι, εάν εφαρμόζονταν στα αρχικά έγγραφα του διαγωνισμού οι αλλαγές που έγιναν εκ των υστέρων αποδεκτές σε ουσιώδεις όρους (άδειες/πιστοποίηση, εκτίμηση δαπάνης κλπ.) για τον επιτυχόντα ΟΦ ο οποίος είχε υποβάλει τη μοναδική έγκυρη προσφορά, το ενδεχόμενο διασφάλισης μεγαλύτερης ευρύτητας συμμετοχής με σκοπό την εξασφάλιση υγιούς ανταγωνισμού προς όφελος του δημοσίου, θα ήταν πολύ πιθανόν αυξημένο.

Διαπιστώσαμε ότι είχαν γίνει εκ των υστέρων αλλαγές σε ουσιώδεις όρους του διαγωνισμού με διαπραγμάτευση, γεγονός το οποίο δεν συνάδει με τις σχετικές πρόνοιες του άρθρου 29(2)(α) του Νόμου Ν.73(Ι)/2016, στη βάση του οποίου λήφθηκαν οι εγκρίσεις και διεξήχθη ο διαγωνισμός, εφόσον το εν λόγω άρθρο εφαρμόζεται υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα τροποποιηθούν ουσιώδεις όροι της διαδικασίας η οποία έχει προηγηθεί και ακυρωθεί. Η εκ των υστέρων αλλαγή των πιο πάνω όρων, μετά τη λήψη της έγκρισης για τη διαδικασία διαπραγμάτευσης, αποτελεί στην ουσία μια έμμεση παράκαμψη των σχετικών προνοιών της νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων.

Από τις απαντήσεις του Τμήματος σε παρατηρήσεις μας σχετικά με τα έγγραφα του διαγωνισμού, διαπιστώσαμε ότι αυτές τείνουν να επιβεβαιώσουν την ανησυχία την οποία είχαμε εκφράσει ότι οι πρόνοιές τους φωτογραφίζουν σε μεγάλο βαθμό τον κατασκευαστή του ενός εκ των δύο αεροπλάνων που διαθέτει το Τμήμα, γεγονός το οποίο, εάν ισχύει/επιβεβαιωθεί, θα είναι εκτός κάθε αρχής που πρέπει να διέπει μία δημόσια σύμβαση, κυρίως στην προκειμένη περίπτωση η οποία αφορά έναν ανοικτό διαγωνισμό, με χρηματοδότηση μάλιστα από Ευρωπαϊκά Ταμεία, με συνεπακόλουθους κινδύνους απώλειας της χρηματοδότησης που εμπερικλείει – εάν ισχύει – μια τέτοια πρόνοια.

 Διαπιστώσαμε ότι, δεν έχει τεκμηριωθεί, τουλάχιστον με τα υποβληθέντα από το Τμήμα στοιχεία, ότι η αγορά αεροπλάνων πυρόσβεσης είναι η πλέον κατάλληλη και συμφέρουσα επιλογή για τα κυπριακά δεδομένα, εφόσον η εν λόγω απόφαση δεν βασίζεται στην αξιολόγηση της μίσθωσης υπηρεσιών πυρόσβεσης από αεροπλάνα για τουλάχιστον δύο χρόνια, όπως ήταν και η εισήγηση της τελευταίας σχετικής με το θέμα Έκθεσης των ειδικών που είχαν οριστεί για το θέμα το 2018, αλλά η απόφαση λήφθηκε σε υψηλότερα επίπεδα (Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, συσκέψεις Προέδρου Κυπριακής Δημοκρατίας, Σχέδιο Ανάκαμψης κλπ.).

Οι γενικές συστάσεις της Ελεγκτική Υπηρεσίας:

• Το Τμήμα, ως Αναθέτουσα Αρχή των διαγωνισμών που περιλαμβάνονται στην παρούσα Έκθεση, δεν έχει εφαρμόσει επαρκώς τη νομοθεσία περί δημοσίων συμβάσεων και τις βασικές αρχές που περιλαμβάνονται σε αυτήν, και που πρέπει να διέπουν τις δημόσιες συμβάσεις. Παρά το γεγονός ότι γίνεται αντιληπτό/αποδεκτό από όλους ότι η εξασφάλιση πτητικών μέσων πυρόσβεσης είναι μια αδήριτη ανάγκη ιδιαίτερης βαρύνουσας σημασίας για την Κυπριακή Δημοκρατία, εντούτοις δεν μπορεί αυτό να αποτελεί δικαιολογία για παράκαμψη των προνοιών της σχετικής νομοθεσίας, οι οποίες, με την ορθή εφαρμογή τους θα έδιδαν το καλύτερο επιθυμητό αποτέλεσμα.
• Παραλείψεις και λανθασμένοι χειρισμοί σε κάποιες περιπτώσεις, οι οποίες καταγράφονται στην παρούσα Έκθεση, έγιναν και από πλευράς του Συμβουλίου Προσφορών αλλά και της Αρμόδιας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων.
• Όλα τα πιο πάνω, σε συνδυασμό με την ιδιαιτερότητα των επικρατουσών συνθηκών όπως έχουν διαμορφωθεί με τον πόλεμο στην Ουκρανία, οδήγησαν στη σύναψη συμβάσεων σε πολύ υψηλότερες τιμές, ελλείψει υγιούς ανταγωνισμού, εις βάρος του δημοσίου.
• Η διεξαγωγή μελετών από επιτροπές αποτελούμενες από υπηρεσιακούς διαφόρων υπηρεσιών, τρεις μέχρι σήμερα στον αριθμό για τις οποίες γίνεται αναλυτική αναφορά στη Ειδική Έκθεση της Υπηρεσίας μας με αρ. ΤΔ/01/2021, «Αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και οικονομικότητας των μέτρων που εφαρμόζει το Τμήμα Δασών σε σχέση με την πρόληψη δασικών πυρκαγιών», με διαφορετικά συμπεράσματα και χωρίς σαφείς και τεκμηριωμένες εισηγήσεις, διαιωνίζει και επιτείνει το πρόβλημα που παρουσιάζεται από την ημέρα διεξαγωγής του πρώτου διαγωνισμού μίσθωσης πτητικών μέσων από την Κυπριακή Δημοκρατία μέχρι και σήμερα, κατά τους οποίους παρατηρείται μειωμένος/μηδενικός ανταγωνισμός, αφού στις πλείστες των περιπτώσεων συμμετέχει μόνο ένας οικονομικός φορέας.

 

Πηγη:Φilenews