Η Διεθνής Ημέρα του Λευκού Μπαστουνιού

Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα του «Λευκού Μπαστουνιού», η Παγκύπρια Οργάνωση Τυφλών αναδεικνύει για άλλη μια φορά την ιδιαίτερη σημασία του λευκού μπαστουνιού ως σύμβολο της ανεξάρτητης διαβίωσης των ατόμων με απώλεια όρασης. Παρά τη βαθιά κοινωνική του αποδοχή ως σύμβολο της τυφλότητας, το λευκό μπαστούνι δεν είναι απλώς εργαλείο κινητικότητας. Αντιπροσωπεύει την αυτόνομη διαβίωση, την ισότητα και την απελευθέρωση από τα καθημερινά εμπόδια που θέτει η κοινωνία.

Δυστυχώς, η κατάσταση για τα άτομα με οπτική αναπηρία έχει επιδεινωθεί τα τελευταία χρόνια, όπως αναφέρει η Παγκύπρια Οργάνωση Τυφλών. Παρά τη διεθνή πίεση για υιοθέτηση ενός σύγχρονου κοινωνιολογικού μοντέλου κατανόησης της αναπηρίας, η κυπριακή πολιτεία εξακολουθεί να διατηρεί παρωχημένες ιατρικές και φιλανθρωπικές προσεγγίσεις. Η αναπηρία δεν είναι απλώς ζήτημα βλάβης, αλλά συνδυάζεται με τα εμπόδια που θέτει η κοινωνία, περιορίζοντας την ισότιμη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην καθημερινή ζωή.

Η αποκήρυξη του ατομοκεντρικού πρότυπου και απόσχιση από την ολοκληρωτική ιατρική θεώρηση της αναπηρίας και της κηδεμονίας καθυστερούν αδικαιολόγητα να υλοποιηθούν από την κυπριακή πολιτεία και όσους έχουν εξουσία στη χώρα μας. Εξακολουθούν να αρνούνται προκλητικά την υιοθέτηση ενός Κοινωνιολογικού – Μικτού Προτύπου Κατανόησης της αναπηρίας και κατάργηση του Ιατρικού – Θεραπευτικού / φιλανθρωπικού Μοντέλου προσέγγισης της αναπηρίας, που ανήκει σε σκοτεινές εποχές του μακρινού παρελθόντος. Η αναπηρία αποτελεί μια πολυδιάστατη έννοια και σωρευτικά δεν είναι μόνο βλάβη αλλά και αλληλεπίδραση των πολιτών που χαρακτηρίζονται ή φέρουν αυτή τη βλάβη, με εμπόδια, που θέτει η κοινωνία εν γένει, αθετώντας έτσι την ισότιμη διαβίωση τους στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Η ίδια η Παγκόσμια έννομη τάξη λοιπόν στο σύνολο της παρακινεί τους πολιτικά ιθύνοντες αλλά και κάθε πολίτη ξεχωριστά να στρέψει το βλέμμα από το έλλειμμα και την μειονεξία στην ποιότητα διαβίωσης, στο ποσοστό και το μέτρο της Κοινωνικής Συμμετοχής, στην Ισοτιμία Πρόσβασης και εν τέλει στην επί ίσοις όροις διεκδίκηση αναφαίρετων, θεμελιωδών, ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Με τις καθημερινές ενέργειες των αρμοδίων υπηρεσιών (Υπουργεία Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων και Εσωτερικών, Τμήμα Δημοσίων Έργων και Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης), καταστρατηγούνται ανεπανόρθωτα και επιχειρείται η κατάργηση των έμφυτων δικαιωμάτων των τυφλών και των ατόμων με μερική όραση στη χώρα μας για μια πιο ασφαλή μετάβαση και άνετη μετακίνηση στους χώρους εργασίας, εκπαίδευσης, άθλησης, ψυχαγωγίας, και γενικότερα σε όλους τους δημόσιους χώρους.

Τα Εμπόδια της Καθημερινότητας

Αν και οι περισσότεροι τυφλοί έχουν στη διάθεσή τους ένα λευκό μπαστούνι μέσω επιχορήγησης από το κράτος, αυτό συχνά παραμένει αχρησιμοποίητο λόγω των ανυπέρβλητων δυσκολιών που αντιμετωπίζουν στο περιβάλλον τους. Τα άτομα με οπτική αναπηρία καθημερινά αντιμετωπίζουν μια σειρά από εμπόδια στους δρόμους, τα πεζοδρόμια και τους δημόσιους χώρους, όπου η αδιαφορία των αρμόδιων υπηρεσιών είναι φανερή.

Οι λωρίδες όδευσης για τους τυφλούς συχνά παραμένουν αποκλεισμένες από οχήματα, σήματα, κάδους απορριμμάτων, ακόμα και δέντρα ή τραπεζοκαθίσματα, καθιστώντας τη μετακίνησή τους επικίνδυνη και αδύνατη. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτές οι λωρίδες δεν οδηγούν καν σε ασφαλή περάσματα ή καταλήγουν στο κενό, σε κολώνες ή σε σκαλοπάτια, παραβλέποντας εντελώς τις ανάγκες των πολιτών με αναπηρίες.

Επιπλέον, τα ηχητικά φανάρια που έχουν τοποθετηθεί για τη διευκόλυνση των τυφλών συχνά δεν λειτουργούν σωστά, με αποτέλεσμα να εντείνουν τα προβλήματα αντί να τα επιλύουν. Οι καθυστερήσεις στην εφαρμογή πρακτικών λύσεων και η έλλειψη συντήρησης αυτών των συστημάτων οδηγούν σε περαιτέρω αποκλεισμό των τυφλών από τη δημόσια ζωή.

Η Σοβαρότητα της Κατάστασης

Το λευκό μπαστούνι, όπως αναφέρεται, δεν είναι «μαγικό ραβδί» που αυτόματα εξαλείφει τα εμπόδια. Αντίθετα, η χρήση του γίνεται επικίνδυνη όταν τα άτομα με οπτική αναπηρία καλούνται να διασχίσουν δρόμους ή να κινηθούν σε χώρους που δεν είναι ασφαλείς για αυτούς. Το πρόβλημα αυτό δεν είναι άγνωστο στις αρμόδιες αρχές, οι οποίες, παρά τις συνεχείς εκκλήσεις και ενημερώσεις, δεν έχουν λάβει τα αναγκαία μέτρα.

Ο Υπουργός Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, σύμφωνα με την Παγκύπρια Οργάνωση Τυφλών, συνεχίζει να αγνοεί προκλητικά τα προβλήματα που έχουν επισημανθεί επανειλημμένα, καθυστερώντας τις απαραίτητες ενέργειες για την άρση των εμποδίων που απομονώνουν τα άτομα με οπτική αναπηρία.

 Ένα Κάλεσμα για Αλλαγή

Η Διεθνής Ημέρα του Λευκού Μπαστουνιού πρέπει να λειτουργήσει ως υπενθύμιση για όλους – πολίτες και πολιτεία – ότι η ισότιμη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρίες στην κοινωνία δεν είναι προνόμιο, αλλά αναφαίρετο δικαίωμά τους. Η Κύπρος καλείται να απομακρυνθεί από τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις του παρελθόντος και να υιοθετήσει σύγχρονες πρακτικές που θα εξασφαλίζουν την ισότιμη πρόσβαση και την ανεξάρτητη διαβίωση των ατόμων με οπτική αναπηρία.

Η κοινωνία μας πρέπει να αποδείξει εμπράκτως την αλληλεγγύη της, δίνοντας τέλος στην περιθωριοποίηση και τον αποκλεισμό των τυφλών, εξασφαλίζοντας ότι τα δημόσια έργα και οι υποδομές θα λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες όλων των πολιτών.

Πηγή: Παγκύπρια Οργάνωση Τυφλών