Η Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου των Γάτων (Ακρωτήρι)

Η «Μονή του Αγίου Νικολάου των Γάτων», βρίσκεται στο Ακρωτήρι Γάτα, 15km Δυτικά της Λεμεσού και Νότιο-ανατολικά της Αλυκής του Ακρωτηρίου.

Το «Μοναστήρι του Αγίου Νικολάου των Γάτων», είναι ίσως το αρχαιότερο μοναστήρι στην Κύπρο. Το παρεκκλήσι του Μοναστηριού χρονολογείται από τον 14ο αιώνα, ενώ εγκαταλείφθηκε τον 16ο αιώνα. Το Μοναστήρι αποκαταστάθηκε από Ορθόδοξες καλόγριες το 1983.

Σύμφωνα με την παράδοση, η Μονή ιδρύθηκε από την Αγία Ελένη, μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, η οποία άφησε ένα κομμάτι ξύλο από τον Τίμιο Σταυρό στο χώρο. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Κύπρος αντιμετώπισε μια σοβαρή και μεγάλη ξηρασία, αναγκάζοντας πολλούς ανθρώπους να φύγουν από το ακρωτήρι, αφού η περιοχή μολύνθηκε από φίδια.Ο Μέγας Κωνσταντίνος έστειλε τον κυβερνήτη Καλόκαιρο στην Κύπρο για να απελευθερώσει 1000 περίπου γάτες και να απαλλαγεί η περιοχή από τα φίδια. Ως εκ τούτου, το ακρωτήρι σώθηκε κι έγινε γνωστό ως Κάβο Γάτα.

Ο Καλόκαιρος έθεσε ως όρο στους μοναχούς να εκτρέφουν κάθε μέρα τουλάχιστον 100 γάτους, στους οποίους μάλιστα έπρεπε να δίνουν πρωί και βράδυ λίγο κρέας ώστε να μην τρώνε συνέχεια το δηλητήριο των φιδιών.

Μετά την Οθωμανική κατάκτηση το μοναστήρι ερημώθηκε και οι γάτοι άρχισαν να περιφέρονται σε όλη την Κύπρο, πράγμα που εξηγεί το μεγάλο αριθμό τους στο νησί.

Ενώ η Μονή τώρα διαθέτει ένα μικρό αριθμό καλογριών, υπάρχουν πολλές γάτες, οι οποίες λέγεται ότι είναι οι απόγονοι εκείνων που απάλλαξαν την περιοχή από τα φίδια.

Αξίζει να σημειώσει πως ακόμη και σήμερα, εξακολουθούν να υπάρχουν στο Μοναστήρι γύρω στους εκατό γάτους.

Ωστοσο αυτό το τόσο ξακουστό Μοναστήρι έζησε μερικούς αιώνες εγκατάλειψης.  Το 1570, η εκκλησία του Μοναστηριού, σύμφωνα με τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, κάηκε και λεηλατήθηκε από τους Τούρκους, ενώ τους μοναχούς του, σύμφωνα με τον Βιλλαμόντ, τους σκότωσαν ή  τους ανάγκασαν να το εγκαταλείψουν. Από τότε, μέχρι και το 18ο αιώνα, όταν ο μητροπολίτης Κιτίου, Μακάριος Α΄, ανέλαβε την ανακαίνιση του Μοναστηρίου, αυτό παρέμενε εγκαταλειμμένο.  Παρόλο που ο Μητροπολίτης Μακάριος Α΄ προσπάθησε να ξαναδώσει ζωή στο Μοναστήρι, εγκατασταίνοντας μοναχούς, αυτό εγκαταλείφθηκε ξανά. Τότε, η περιουσία της Μονής πέρασε στη διαχείριση της  Μητρόπολης Κιτίου, στην οποία άνηκε και εκκλησιαστικά.

Αργότερα και συγκεκριμένα το 1960 λαμβάνει χώρα μια επισκευή της εκκλησίας του Μοναστηριού. Λίγο μετά το 1974 αρχίζει μια προσπάθεια αναβίωσης της Μονής με πρωτοστάτη τον ηλικιωμένο μοναχό Βαρνάβα της κατεχόμενης Μονής του Αποστόλου Βαρνάβα. Ο μοναχός ξεκίνησε τις προσπάθειες αναπαλαίωσης της Μονής, αλλά δυστυχώς απεβίωσε πριν ολοκληρωθούν αυτές οι προσπάθειες του. Το 1983, δυο μοναχές από τον Άγιο Γεώργιο της Αλαμάνου συνεχίζουν τις προσπάθειες του μοναχού Βαρνάβα. Αυτές οι μοναχές μάλιστα, επειδή βρήκαν το Μοναστήρι εγκαταλειμμένο και γεμάτο ερπετά αποφάσισαν να κάνουν ότι και η Αγία Ελένη. Συγκεκριμένα, αποφάσισαν να έχουν στο Μοναστήρι τους εκατό γάτους. Μερικά χρόνια μετά και συγκεκριμένα ανήμερα της εορτής του Αγίου Νικολάου του 1991, όταν το Μοναστήρι είχε πέντε μοναχές, έγινε η χειραθέτηση της μοναχής Κασσιανής στον ηγουμενικό θρόνο. Σήμερα, η Μονή βρίσκεται υπό τη διαχείριση της Μητρόπολης Λεμεσού, η οποία έχει αναλάβει και την ανασυγκρότησή της.

Τέλος είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι το Μοναστήρι, σύμφωνα με την παράδοση, αποτέλεσε καταφύγιο μοναχών που διώχτηκαν από τους εικονομάχους βυζαντινούς αυτοκράτορες.