Η Κύπρος 12 χρόνια μετά την κρίση!

Τον Μάρτιο του 2013, η Κύπρος βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της οικονομικής κρίσης της Ευρωζώνης, υιοθετώντας ένα πρωτοφανές μέτρο διάσωσης του τραπεζικού τομέα: το κούρεμα καταθέσεων, μετοχών και αξιογράφων, γνωστό και ως bail-in. Η χώρα, αδυνατώντας να καλύψει τις ανάγκες ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών της, αναγκάστηκε να αποδεχτεί πακέτο διάσωσης ύψους 10 δισ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), με αυστηρούς όρους που περιλάμβαναν τη διάρθρωση του τραπεζικού τομέα και την εφαρμογή σφοδρών μέτρων λιτότητας.

Δώδεκα χρόνια μετά την κρίση, η Κύπρος έχει καταγράψει σημαντική ανάκαμψη και βελτιώσεις σε βασικούς οικονομικούς δείκτες. Η χώρα βρίσκεται σε υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, με την οικονομία της να διαφοροποιείται πέρα από τον τουρισμό και να στοχεύει σε τομείς όπως η τεχνολογία και η ναυτιλία. Παρά την πρόοδο, οι μνήμες και οι συνέπειες της κρίσης του 2013 παραμένουν ισχυρές, με την εμπιστοσύνη στο χρηματοπιστωτικό σύστημα να παραμένει ασταθής και κάποια μέτρα του μνημονίου να εξακολουθούν να ισχύουν.

Η κρίση του 2013 αποτέλεσε το αποκορύφωμα μιας σειράς συνδυασμένων οικονομικών παραμέτρων. Οι κυπριακές τράπεζες ήταν υπερδιογκωμένες και ιδιαίτερα εκτεθειμένες στην ελληνική οικονομία. Η εφαρμογή του PSI στην Ελλάδα το 2012 προκάλεσε ζημιές άνω των 4 δισ. ευρώ στις κυπριακές τράπεζες, οδηγώντας στη διαρθρωτική τους αναδιάρθρωση και στην ανάγκη εξωτερικής βοήθειας.

Η επιβολή του κουρέματος των καταθέσεων υπήρξε η ύστατη λύση, ενώ η χώρα κλήθηκε να αντιμετωπίσει την κατάρρευση του τραπεζικού τομέα, την αύξηση της ανεργίας και την αμφισβήτηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Τα μέτρα λιτότητας που ακολούθησαν, σε συνδυασμό με την αναδιάρθρωση του τραπεζικού συστήματος, συνέβαλαν στην επιστροφή σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης το 2015.

Σήμερα, οι βασικοί οικονομικοί δείκτες καταδεικνύουν τη σταδιακή αποκατάσταση της χώρας. Το ΑΕΠ έχει σχεδόν διπλασιαστεί από το 2013, ενώ η ανεργία έχει μειωθεί δραστικά, φτάνοντας το 4,9%. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (NPLs) έχουν περιοριστεί σε χαμηλότερα επίπεδα, ενώ το δημόσιο χρέος, που το 2013 ξεπερνούσε το 100% του ΑΕΠ, σήμερα ανέρχεται στο 66,4%, γεγονός που υποδεικνύει τη βιωσιμότητα της δημόσιας οικονομίας. Εξίσου εντυπωσιακή είναι η μετατροπή του δημοσιονομικού ελλείμματος του 2013 (-5,6% του ΑΕΠ) σε δημοσιονομικό πλεόνασμα ύψους 3,5% του ΑΕΠ το 2024.

Ωστόσο, παρά την θετική πορεία, οι οικονομικές εξελίξεις εξακολουθούν να φέρουν τα σημάδια της κρίσης. Όπως επισημαίνει ο Μάριος Κληρίδης, πρώην τραπεζίτης και νυν μέλος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, η κυπριακή οικονομία, παρά την ανάκαμψη, παραμένει ευάλωτη σε διάφορες προκλήσεις, όπως η υψηλή εκτίναξη των τιμών των ακινήτων και οι κοινωνικές ανισότητες. Ο Κληρίδης τονίζει ότι η ανάπτυξη έχει επηρεαστεί από την έντονη εξάρτηση από τη προσέλκυση ξένων επιχειρήσεων, γεγονός που έχει συμβάλει στην αύξηση του κόστους ζωής και την άνιση κατανομή των ωφελημάτων της ανάπτυξης.

Ο Αλέξανδρος Μιχαηλίδης, καθηγητής Χρηματοοικονομικών στο Imperial College, σημειώνει ότι αν και έχει επιτευχθεί πρόοδος στην καλύτερη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών και στη βελτίωση της εταιρικής διακυβέρνησης στις τράπεζες, παραμένουν κρίσιμα προβλήματα. Η οικονομία εξακολουθεί να πλήττεται από τη χαμηλή ανταγωνιστικότητα, λόγω του υψηλού κόστους ενέργειας και των υψηλών επιτοκίων δανεισμού. Επίσης, η κλιματική αλλαγή και η αναγκαία μετάβαση σε βιώσιμες ενεργειακές πρακτικές αναδεικνύονται ως σημαντικές προκλήσεις για το μέλλον.

Τέλος, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι, παρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί, τα μαθήματα από την κρίση του 2013 δεν έχουν πλήρως εφαρμοστεί. Το κυριότερο μάθημα είναι ότι η αποτελεσματική διαχείριση των κρίσεων απαιτεί έγκαιρη δράση και δύσκολες αποφάσεις, προτού οι καταστάσεις εξελιχθούν σε μη αναστρέψιμες. Εάν η Κύπρος είχε αντιμετωπίσει τα προβλήματα νωρίτερα, χωρίς να αναβάλλει τις δύσκολες αποφάσεις, το κούρεμα καταθέσεων ενδέχεται να είχε αποφευχθεί.

Πηγή: stockwatch