Ιστορικό βήμα στη βιοϊατρική

Ερευνητές από το Oregon Health and Science University ανακοίνωσαν ότι κατάφεραν να δημιουργήσουν ανθρώπινα ωάρια από δερματικά κύτταρα, μια ανακάλυψη που μπορεί να σηματοδοτήσει νέα εποχή στη θεραπεία της υπογονιμότητας.

Η μελέτη βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο, αλλά εάν η διαδικασία τελειοποιηθεί, θα είναι δυνατή η παραγωγή γενετικά συγγενικών ωαρίων για γυναίκες που δεν μπορούν να γονιμοποιήσουν λόγω ηλικίας, ασθένειας ή προηγούμενων ιατρικών θεραπειών. Η τεχνική θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει ομόφυλα ζευγάρια στη δημιουργία ωαρίων.

«Η μεγαλύτερη ομάδα που θα μπορούσε να ωφεληθεί είναι οι γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας», εξηγεί ο καθηγητής Shoukhrat Mitalipov, επικεφαλής της έρευνας. «Άλλη ομάδα αφορά γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε χημειοθεραπεία, καθώς αυτό μπορεί να επηρεάσει την ικανότητά τους να έχουν βιώσιμα ωάρια».

Τα δερματικά κύτταρα που χρησιμοποιούνται δεν χρειάζεται να προέρχονται από τις πιθανές μητέρες. «Στη μελέτη μας χρησιμοποιήσαμε γυναικεία δερματικά κύτταρα, αλλά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και ανδρικά. Έτσι, θα μπορούσαν να παραχθούν ωάρια και για ομόφυλα ζευγάρια», πρόσθεσε ο Mitalipov.

Η τεχνική βασίζεται στην κλωνοποίηση, παρόμοια με αυτή που χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία του προβάτου Dolly τη δεκαετία του 1990 στο Ινστιτούτο Roslin στη Σκωτία. Οι επιστήμονες αφαίρεσαν τον πυρήνα από δερματικά κύτταρα, περιέχοντα τα 46 χρωμοσώματα, και τον τοποθέτησαν σε ωάριο δότη από το οποίο είχε αφαιρεθεί ο δικός του πυρήνας.

Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν η σωστή μείωση των χρωμοσωμάτων από 46 σε 23, ώστε το ωάριο να είναι έτοιμο για γονιμοποίηση. Η ομάδα του Όρεγκον χρησιμοποίησε την ένωση ροσκοβιτίνη για να ενεργοποιήσει τον μηχανισμό αυτό, αλλά οι τυχαίες συνδυαστικές διατάξεις οδήγησαν σε μη βιώσιμα έμβρυα.

Από τα 82 ωάρια που δημιουργήθηκαν, λιγότερο από το 10% αναπτύχθηκαν στο στάδιο που συνήθως μεταφέρονται στη μήτρα, και κανένα δεν καλλιεργήθηκε πέραν των έξι ημερών. «Αυτά τα ανώμαλα χρωμοσωμικά συμπληρώματα δεν θα μπορούσαν να οδηγήσουν στη γέννηση υγιούς μωρού», σημειώνει η καθηγήτρια Paula Amato, συν-συγγραφέας της μελέτης. Η ομάδα εργάζεται για τη βελτίωση της διαδικασίας.

Ο Mitalipov χαρακτήρισε το έργο ως «απόδειξη της ιδέας», εκτιμώντας ότι η τελειοποίηση της τεχνικής και η απόδειξη της ασφάλειάς της στους ασθενείς μπορεί να χρειαστούν μια δεκαετία ακόμα.

Άλλοι επιστήμονες χαιρετίζουν την πρόοδο. Ο καθηγητής Richard Anderson του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου σημείωσε: «Η δυνατότητα δημιουργίας νέων ωαρίων αποτελεί σημαντική πρόοδο για πολλές γυναίκες που έχουν χάσει τα δικά τους. Θα υπάρξουν ζητήματα ασφάλειας, αλλά η μελέτη ανοίγει τον δρόμο για την απόκτηση γενετικά συγγενικών παιδιών».

Ο καθηγητής Ying Cheong του Πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον πρόσθεσε: «Αν και πρόκειται για πρώιμο εργαστηριακό στάδιο, η ανακάλυψη αυτή θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε την υπογονιμότητα και τις αποβολές, και ίσως στο μέλλον να οδηγήσει στη δημιουργία κυττάρων παρόμοιων με ωάρια ή σπέρμα για όσες γυναίκες δεν έχουν άλλες επιλογές».

Πηγή: Guardian