Οι ρύποι στον αέρα που αναπνέουμε αυξάνουν τον κίνδυνο κατάθλιψης

Η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι γνωστό ότι επιβαρύνει σοβαρά την υγεία της καρδιάς και των πνευμόνων. Νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να αναδείξει μία λιγότερο ορατή, αλλά ιδιαίτερα ανησυχητική συνέπεια: την αύξηση του κινδύνου κατάθλιψης, ειδικά σε ηλικιωμένους με ήδη επιβαρυμένη υγεία.

Η κατάθλιψη αποτελεί μια από τις σημαντικότερες αιτίες απώλειας υγιών χρόνων ζωής παγκοσμίως. Μόνο το 2021, ευθυνόταν για περίπου 56,3 εκατομμύρια χρόνια ζωής με αναπηρία, αριθμός που αποτυπώνει το βάρος της διαταραχής σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, μια μεγάλη μελέτη στις ΗΠΑ προσθέτει νέα δεδομένα για τον ρόλο των περιβαλλοντικών παραγόντων, και ειδικά της ρύπανσης, στην εμφάνιση καταθλιπτικών διαταραχών.

Τι έδειξε η μελέτη

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα υγείας και έκθεσης στη ρύπανση σε περίπου 23,7 εκατομμύρια δικαιούχους του προγράμματος Medicare, ηλικίας 65 ετών και άνω, για την περίοδο 2000–2018. Κατά τη διάρκεια αυτών των ετών, περισσότεροι από 5,5 εκατομμύρια άνθρωποι διαγνώστηκαν με κατάθλιψη.
Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open.

Η ανάλυση εστίασε στα πολύ μικρά αιωρούμενα σωματίδια PM2,5, όχι μόνο στα συνολικά τους επίπεδα, αλλά και στη χημική τους «υπογραφή». Για κάθε συμμετέχοντα, εκτιμήθηκε η μακροχρόνια έκθεση σε αυτά τα σωματίδια με βάση τον τόπο διαμονής του.

Το βασικό εύρημα: όσο υψηλότερη ήταν η έκθεση σε PM2,5, τόσο μεγαλύτερος ήταν ο κίνδυνος διάγνωσης με κατάθλιψη. Μάλιστα, για κάθε αύξηση της έκθεσης κατά ένα τεταρτημόριο στο συνολικό μείγμα ρύπων, ο κίνδυνος κατάθλιψης αυξανόταν περίπου κατά 7%.

Γιατί τα PM2,5 είναι τόσο επιβαρυντικά

Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελείται από ένα σύνθετο μείγμα αερίων και μικροσκοπικών σωματιδίων, που προέρχονται κυρίως από ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως η καύση ορυκτών καυσίμων και οι εκπομπές της κυκλοφορίας.

Τα PM2,5 (σωματίδια με διάμετρο μικρότερη από 2,5 μικρόμετρα) θεωρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνα, γιατί:

• διεισδύουν βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα

• μπορούν να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος

• ενδέχεται να διαπερνούν ακόμη και τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό

Μόλις εισέλθουν στον οργανισμό, προάγουν φλεγμονή και οξειδωτικό στρες, διαδικασίες που έχουν συνδεθεί τόσο με σωματικές όσο και με ψυχικές διαταραχές. Αυτοί οι μηχανισμοί φαίνεται να είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικοί για άτομα με ήδη υπάρχοντα καρδιαγγειακά, μεταβολικά ή νευρολογικά νοσήματα.

Τα πιο επιβαρυντικά συστατικά

Αν και η σχέση ανάμεσα στην ατμοσφαιρική ρύπανση και την ψυχική υγεία έχει αναδειχθεί και σε προηγούμενες μελέτες, η συγκεκριμένη εργασία φωτίζει τον ρόλο συγκεκριμένων συστατικών των PM2,5.

Η μακροχρόνια έκθεση σε:

• θειικά άλατα

• μορφές άνθρακα

• συστατικά της σκόνης του εδάφους

συσχετίστηκε με ακόμη υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης.
Ο κίνδυνος φάνηκε να είναι ιδιαίτερ

α αυξημένος σε ηλικιωμένους με μεταβολικές διαταραχές (όπως ο διαβήτης), καρδιαγγειακά νοσήματα ή νευρολογικές παθήσεις, γεγονός που υποδηλώνει ότι η προϋπάρχουσα ευαλωτότητα ενισχύει τις επιπτώσεις της ρύπανσης στην ψυχική υγεία.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τη δημόσια υγεία

Η μελέτη ενισχύει την άποψη ότι η πολιτική για την ποιότητα του αέρα δεν αφορά μόνο την πρόληψη εμφραγμάτων και αναπνευστικών νοσημάτων, αλλά και την προστασία της ψυχικής υγείας, ιδιαίτερα στους γηράσκοντες πληθυσμούς.

Η ενίσχυση και αυστηροποίηση μέτρων που στοχεύουν:

• στη μείωση της καύσης ορυκτών καυσίμων

• στη μείωση των εκπομπών από οχήματα και βιομηχανικές δραστηριότητες

• στον περιορισμό των πιο επιβαρυντικών συστατικών PM2,5

θα μπορούσε να μεταφραστεί σε μικρότερο φορτίο κατάθλιψης και καλύτερη ποιότητα ζωής για εκατομμύρια ανθρώπους.

Τα ευρήματα δίνουν επιπλέον ένα σαφές μήνυμα: το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζούμε δεν διαμορφώνει μόνο την αναπνευστική και καρδιακή μας υγεία, αλλά επηρεάζει βαθιά και τον ψυχικό μας κόσμο.

Πηγή: Cyprus Times