Όχι δεν είναι ανέκδοτο, ούτε φάρσα......

Οι αποκαλύψεις των Pandora Papers έφεραν στο φως ύποπτες συναλλαγές, καθώς και περιπτώσεις φοροδιαφυγής δισεκατομμυρίων ευρώ, προκαλώντας αναστάτωση στο παγκόσμιο. Συγκεκριμένα, 12 εκατομμύρια έγγραφα αποκαλύπτουν συμφωνίες πίσω από  shell εταιρείες, γνωστές ως εταιρείες κέλυφος. Επίσης, γίνονται αναφορές για ποσά που ξεπερνούν τα €100 δισ. και αφορούν πάνω από 30 ηγέτες και 300 δημόσιους αξιωματούχους. Βάσει των Pandora Papers εγγράφων, δημιουργούνταν εταιρείες κέλυφος, στις οποίες δεν δηλώνεται ο πραγματικός ιδιοκτήτης.

Η εταιρεία shell είναι μια εταιρεία που υπάρχει μόνο στο χαρτί, δεν έχει γραφείο και δεν έχει υπαλλήλους, αλλά μπορεί να έχει τραπεζικό λογαριασμό ή μπορεί να κατέχει παθητικές επενδύσεις ή να είναι εγγεγραμμένη  κάτοχος περιουσιακών στοιχείων, όπως πνευματική ιδιοκτησία ή πλοία.

Σύμφωνα με την εφημερίδα Guardian, η οποία συμμετείχε στην έρευνα  των Pandora Papers, η δικηγορική εταιρεία που ίδρυσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης κατηγορήθηκε για ψευδή δήλωση στοιχείων του ιδιοκτήτη τεσσάρων υπεράκτιων εταιρειών, με σκοπό να κρατηθεί μυστική η ταυτότητα του πραγματικού ιδιοκτήτη, ενός «αμφιλεγόμενου» Ρώσου γερουσιαστή. Η κατηγορία απορρίφθηκε από τη νομική εταιρεία, ενώ ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δήλωσε άγνοια ως μη έχων σχέση με το νομικό γραφείο.

Μετά τα τελευταία δημοσιεύματα  που αναφέρονται στα «Pandora Papers», το θέμα με τις εταιρείες κέλυφος βρέθηκε προ ημερών και ενώπιον της Κομισιόν. Κατά τη συζήτηση στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στο Στρασβούργο, ο Επίτροπος Οικονομίας Πάολο Τζεντιλόνι, καθώς και ο Σλοβένος Υπουργός Εξωτερικών Άνζε Λογκάρ, εκ μέρους της Σλοβενικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, αναφέρθηκαν στην επικείμενη κατάθεση νομοθετικής πρότασης η οποία θα στοχεύει την καταπολέμηση της πρακτικής της χρήσης των εταιριών - κέλυφος για φοροαποφυγή, φοροδιαφυγή και ξέπλυμα βρώμικου χρήματος.  

Οι κυπριακές ενέργειες 

Πάντως, οι αναφορές των Pandora Papers επανέφεραν στο προσκήνιο τη σύσταση και λειτουργία «εταιρειών – κέλυφος και εικονικών εταιρειών». Δεν είναι πρώτη φορά που η χώρα μας βρέθηκε στο στόχαστρο ξένων οργανισμών για φοροδιαφυγή, χαρακτηρίζοντας μάλιστα την Κύπρο ως φορολογικό παράδεισο.

Η αδυναμία του συστήματος, σε σχέση με το νομικό πλαίσιο των συγκεκριμένων εταιρειών, έγινε αντιληπτή από την κυβέρνηση, η οποία έλαβε αυστηρά μέτρα. Με τα μέτρα έκλεισαν ουσιαστικά τα παραθυράκια τα οποία εκμεταλλεύτηκαν επιτήδειοι. Οι βελτιώσεις που έγιναν επισημαίνονται και στις εκθέσεις του Αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών για το ξέπλυμα παράνομου χρήματος.

Η Κύπρος, εδώ και τρία χρόνια, αναπροσάρμοσε τις διαδικασίες που υπήρχαν, έβαλε τέλος στην αβεβαιότητα που υπήρχε στην αγορά και ενδυνάμωσε ταυτόχρονα την αξιοπιστία της χώρας.

Συγκεκριμένα, στις 2 Νοεμβρίου 2018 η Κεντρική Τράπεζα επαναπροσδιόρισε τους ορισμούς των  «εταιρειών-κέλυφος και εικονικών εταιριών» στην προσπάθεια να ενισχύσει την Ευρωπαϊκή Οδηγία για την Παρεμπόδιση του Ξεπλύματος Παράνομου Χρήματος και Χρηματοδότησης της Τρομοκρατίας. Με την εισαγωγή της νέας Οδηγίας, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα συμπεριέλαβαν τον ορισμό μιας εταιρείας κέλυφος στις διαδικασίες καταπολέμησης του ξεπλύματος παράνομου χρήματος και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας με «άμεση ισχύ και εφαρμογή σε όλες τις νέες επιχειρηματικές σχέσεις».

Στη συγκεκριμένη οδηγία της Κεντρικής Τράπεζας λήφθηκαν υπόψη οι επικαιροποιημένες και  αυστηρές διεθνείς ερμηνείες, κάτι που πιθανόν, σύμφωνα με ειδικούς, να αποτέλεσε και διεθνές προηγούμενο. Ο ορισμός των εταιρειών κέλυφος έγινε πιο ξεκάθαρος, πιο κατανοητός και πιο εύκολα εφαρμόσιμος. Παράλληλα, είναι πιο ξεκάθαρο ποία νομικά πρόσωπα, συνιστούν εταιρείες κέλυφος και για ποιες θα πρέπει να αποφεύγεται πιθανή σύναψη επιχειρηματικής σχέσης, υιοθετώντας τις πρακτικές της 4ης Ευρωπαϊκής Οδηγίας για το Ξέπλυμα Παράνομου Χρήματος, με τις οποίες ενδυναμώνεται η εφαρμογή μέτρων αξιολόγησης κινδύνων και λήψης αποφάσεων στη βάση του προφίλ του κινδύνου για κάθε πελάτη. 

Η εγκύκλιος της Κεντρικής Τράπεζας

Σύμφωνα με την αναθεωρημένη εγκύκλιο της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου, από τις 2 Νοεμβρίου 2018 έχει υιοθετηθεί ο ορισμός για τις εταιρείες «κέλυφος». Ο όρος «εταιρεία κέλυφος» αναφέρεται σε μη εισηγμένη εταιρεία, εταιρεία περιορισμένης ευθύνης (ΕΠΕ) ή σε οποιαδήποτε άλλη επιχειρηματική οντότητα που πληροί οποιονδήποτε από τους ακόλουθους κανόνες: 

α) δεν διαθέτει φυσική παρουσία ή δραστηριότητα στη χώρα την οποία είναι εγγεγραμμένη (πέραν από μία ταχυδρομική διεύθυνση)

β) δεν εκτελεί οποιαδήποτε οικονομική δραστηριότητα, με λίγη ή καθόλου ανεξάρτητη οικονομική αξία και δεν υπάρχουν αποδεικτικά έγγραφα που να αποδεικνύουν το αντίθετο

γ) είναι εγγεγραμμένη σε χώρα όπου οι εταιρείες δεν υποχρεούνται να υποβάλλουν στις αρχές ανεξάρτητα ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις και δεν καταρτίζουν εθελοντικά ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις από ανεξάρτητο εξειδικευμένο επαγγελματία λογιστή που διαθέτει άδεια ή εποπτεύεται από αρμόδια αρχή

δ) έχει φορολογική κατοικία σε χώρα που θεωρείται «φορολογικός παράδεισος» ή δεν διαθέτει καμία φορολογική κατοικία (δηλ.δεν φορολογείται πουθενά).        

Αρμόδια κυβερνητική πηγή ανέφερε στον «Φ» ότι καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια για να παραμείνει η Κύπρος ένας προορισμός επιλογής για ξένους επενδυτές και επιχειρήσεις, καθιστώντας την έτσι ένα περιφερειακό επιχειρηματικό κέντρο με κύρος. Στόχος, σύμφωνα με την ίδια πηγή, να παραμείνει η Κύπρος ένας προορισμός από όπου οι επιχειρήσεις θα μπορούν να αναπτύσσουν νόμιμα τις δραστηριότητες τους στην ευρύτερη γεωγραφική μας περιοχή και όχι μόνο.       

Οι αμερικανικές τοποθετήσεις                                            

Αξίζει να αναφερθεί πως προσπάθειες της Κύπρου για αναβάθμιση του πλαισίου που αφορά την καταπολέμηση του ξεπλύματος παράνομου χρήματος επισημαίνονται και στις εκθέσεις του Αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών. Όπως αναφέρεται στην τελευταία έκθεση του State Department, την άνοιξη του 2020, η Κύπρος συνεχίζει να αναβαθμίζει το νομικό της πλαίσιο σημειώνοντας τη μεγάλη μείωση ξένων εταιρειών που είναι εγγεγραμμένες στο νησί. Επίσης, αναφέρεται στη θέσπιση οδηγιών για τις εταιρείες – κέλυφος, καθώς και στις σημαντικές βελτιώσεις που επήλθαν στο πρόγραμμα πολιτογραφήσεων. Η Κύπρος, σύμφωνα με την έκθεση, έχει θεσπίσει νομοθεσίες για ζητήματα που τίθενται από τις αμερικανικές αρχές. Επίσης, αναφέρεται ότι η Κύπρος εκπόνησε εθνική έκθεση αξιολόγησης κινδύνων από το ξέπλυμα χρήματος ενώ επίσης οι κυπριακές αρχές εκπόνησαν σχέδιο δράσης για αντιμετώπιση των ζητημάτων που καταγράφονται στην έκθεση.   

Το Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων και η εναρμόνιση με την ΕΕ

Αξίζει να αναφερθεί πως η Κυπριακή Δημοκρατία, στο πλαίσιο της εναρμόνισης με το ευρωπαϊκό κεκτημένο, έχει επίσης υιοθετήσει ένα σημαντικό εργαλείο ενίσχυσης της διαφάνειας, της πρόληψης και της καταπολέμησης της χρησιμοποίησης εταιρειών και άλλων νομικών οντοτήτων για ξέπλυμα και χρηματοδότηση της τρομοκρατίας.

Πρόκειται για τη δημιουργία του Κεντρικού Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων για εταιρείες και άλλες νομικές οντότητες, η ηλεκτρονική εφαρμογή του οποίου ξεκίνησε στις 16 Μαρτίου 2021. Αρμόδια Αρχή για την τήρηση του Μητρώου είναι το Τμήμα Εφόρου Εταιρειών του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας.

Σύμφωνα με τη νομοθεσία όλες οι εταιρείες και άλλες νομικές οντότητες που έχουν έδρα στην Κύπρο, υποχρεούνται να καταχωρίσουν στο Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων, μέσα από μία ηλεκτρονική διαδικασία, όλα τα απαιτούμενα στοιχεία των πραγματικών τους δικαιούχων.

 

 

Πηγη:Φilenews