Παραδοσιακά Πασχαλινά Παιχνίδια

Στις πλατείες και τις αυλές των εκκλησιών, μικροί και μεγάλοι μαζεύονται, γελούν, τρέχουν και παίζουν όπως τον παλιό καλό καιρό. Γιατί το Πάσχα στην Κύπρο δεν είναι μόνο φλαούνες και σούβλες, είναι και παιχνίδια! Παραδοσιακά, ζωντανά, με αυθεντικό γέλιο και χαρά. Αυτά τα παιχνίδια είναι γέφυρες ανάμεσα στις γενιές. Μας θυμίζουν τη χαρά της απλότητας, της παρέας, του παιχνιδιού χωρίς WiFi, χωρίς οθόνες. Μόνο γη, κίνηση και αυθεντικό χαμόγελο. Οπότε… φέρε τη γιαγιά, φέρε τον παππού, πάρε το κουτάλι, βάλε το αυγό και τρέξε να προλάβεις!

Περιγραφή: Αυτό το παιχνίδι είναι μια παραδοσιακή κυπριακή εκδοχή του «κλέφτη και αστυνόμου». Οργανώνεται συνήθως σε ανοιχτό χώρο, όπου όλοι οι συμμετέχοντες είναι σε κύκλο. Όλοι οι παίκτες πρέπει να περιμένουν να ακουστεί η φράση «Αππήησεν ο Κάμηλος» από έναν από τους παίκτες, ο οποίος καλείται να είναι ο «κλέφτης».

Παιχνίδι:

• Ο «κλέφτης» λέει με έντονη φωνή: «Αππήησεν ο Κάμηλος!»
• Μόλις ακουστεί αυτή η φράση, όλοι οι άλλοι παίκτες πρέπει να τρέξουν για να αποφύγουν να τους πιάσει ο «κλέφτης».
• Ο «κλέφτης» προσπαθεί να αγγίξει κάποιον παίκτη. Όταν το καταφέρει, αυτός ο παίκτης γίνεται ο «κλέφτης» και το παιχνίδι συνεχίζεται.
• Ο τελευταίος που παραμένει ελεύθερος, κερδίζει!

Περιγραφή: Ένα παιχνίδι που απαιτεί παρατηρητικότητα και γρήγορα αντανακλαστικά! Παίζεται συνήθως σε περιορισμένο χώρο, και το στήσιμο είναι απλό: ένας παίκτης είναι ο «σκύλος» και όλοι οι άλλοι είναι οι «πολίτες» του.

Παιχνίδι:

• Ο «σκύλος» κάθεται σε μια γωνία με τα μάτια κλειστά, ενώ οι υπόλοιποι παίκτες κρατούν ένα «κόκκαλο» (συνήθως ένα μαντήλι ή άλλο αντικείμενο) και το μετακινούν μεταξύ τους χωρίς να το καταλάβει ο σκύλος.
• Ο «σκύλος» προσπαθεί να μαντέψει ποιος έχει το «κόκκαλο» και να τον πιάσει.
• Αν ο «σκύλος» μαντέψει σωστά, αυτός που είχε το κόκκαλο γίνεται ο «σκύλος» στην επόμενη γύρα.

Περιγραφή: Μια απλή, αλλά διασκεδαστική πρόκληση που δοκιμάζει τη σταθερότητα και την ακρίβεια των παικτών. Παίζεται σε ανοιχτό χώρο και περιλαμβάνει μόνο αυγά και κουτάλια, τα οποία είναι τα βασικά εργαλεία για τον αγώνα!

Παιχνίδι:

• Κάθε παίκτης κρατά ένα κουτάλι με ένα αυγό πάνω του και πρέπει να το μεταφέρει από την αφετηρία ως τον τερματισμό χωρίς να το αφήσει να πέσει.
• Αν το αυγό πέσει, ο παίκτης πρέπει να γυρίσει πίσω στην αφετηρία και να προσπαθήσει ξανά.
• Ο πρώτος που φτάσει στον τερματισμό χωρίς να χάσει το αυγό, κερδίζει.

Περιγραφή: Αυτό το παιχνίδι είναι ένα κλασικό αγώνισμα ταχύτητας και ισορροπίας! Παίζεται συνήθως σε εξωτερικό χώρο με σακιά που έχουν γίνει το βασικό «όχημα» για τον αγώνα.

Παιχνίδι:

• Κάθε παίκτης μπαίνει μέσα σε ένα μεγάλο σακί (συνήθως τσουβάλι ή άλλο ύφασμα) και όταν ξεκινήσει η κούρσα, πρέπει να πηδάει προς τον τερματισμό.
• Αν ο παίκτης πέσει ή βγει έξω από το σακί, πρέπει να επιστρέψει στην αρχή και να ξαναρχίσει.
• Ο πρώτος που θα φτάσει στον τερματισμό, κερδίζει το παιχνίδι.

Περιγραφή: Μια διασκεδαστική δραστηριότητα που μπορεί να γίνει και αρκετά αστεία, αφού οι «γαούρες» (ή αλλιώς «άλογα» των παιδιών) είναι απλά… ό,τι υπάρχει διαθέσιμο! Αυτό το παιχνίδι αναπτύσσει τη φαντασία και την ομαδικότητα, καθώς τα παιδιά χρησιμοποιούν διάφορα αντικείμενα για να φτιάξουν το άλογό τους.

Παιχνίδι:

• Κάθε παιδί παίρνει ένα αντικείμενο για να το χρησιμοποιήσει ως «άλογο», όπως μια σκούπα, έναν ξύλινο στύλο ή ακόμα και μια κορδέλα.
• Οι συμμετέχοντες ξεκινούν μια «κωμική» κούρσα, προσπαθώντας να φτάσουν πρώτοι στην γραμμή τερματισμού.
• Το παιχνίδι ενισχύει τη δημιουργικότητα και την ευχάριστη διάθεση!

Περιγραφή: Ένα παιχνίδι δύναμης και συνεργασίας, το οποίο ενθουσιάζει τα παιδιά με τη διαρκή ένταση και τη σωματική κούραση που απαιτεί. Παίζεται με δύο ομάδες που πρέπει να τραβήξουν ένα σχοινί προς την πλευρά τους.

Παιχνίδι:

• Οι δύο ομάδες αναλαμβάνουν τη θέση τους στα δύο άκρα του σχοινιού, με το σχοινί να είναι τοποθετημένο ακριβώς στο κέντρο.
• Η ομάδα που καταφέρνει να τραβήξει το σχοινί πέρα από μια συγκεκριμένη γραμμή (ή σημάδι) κερδίζει.
• Η συνεργασία και η δύναμη είναι τα κλειδιά για τη νίκη.

 

Περιγραφή: Ένα παραδοσιακό παιχνίδι με έντονα κοινωνικά και πολιτιστικά στοιχεία, το οποίο συνδυάζει τη χαρά του χορού με την ικανότητα του τσιαττιστού (την παραδοσιακή ποίηση). Οι συμμετέχοντες συνεργάζονται και ανταγωνίζονται ταυτόχρονα για την καλύτερη επίδοση.

Παιχνίδι:

• Στο παιχνίδι αυτό συμμετέχουν οι ελεύθεροι και οι ελεύθερες του χωριού, χωρισμένοι ανά ζευγάρια.
• Μια κοπέλα κάθεται στη "σούσα" (την θέση ή το σημείο αναφοράς) και ένας νέος την κουνάει, ενώ ταυτόχρονα λέει ένα "τσιαττιστό" (δηλαδή μια στιχουργική ποίηση ή ρίμα με παραδοσιακή διάθεση).
• Κάθε φορά που το τσιαττιστό λέγεται, οι υπόλοιποι προσπαθούν να το ακολουθήσουν ή να το ανταγωνιστούν με τη δική τους δημιουργία.
• Υπάρχει μια επιτροπή που παρακολουθεί την διαδικασία και αναδεικνύει το καλύτερο τσιαττιστό, κρίνωντας την ποιότητα και την επιδεξιότητα της ρίμας που ειπώθηκε.
• Συνήθως, το παιχνίδι περιλαμβάνει μεγάλο στοιχείο διασκέδασης, χαράς και ανταγωνισμού για το ποιος θα πει την πιο έξυπνη ή πρωτότυπη ρίμα.

Περιγραφή: Το Λιγκρίν είναι ένα ανταγωνιστικό και διασκεδαστικό παιχνίδι που βασίζεται στην ευστοχία, την δύναμη και την τεχνική. Το παιχνίδι αυτό περιλαμβάνει μια μοναδική τιμωρία για τους ηττημένους και είναι ιδιαίτερα δημοφιλές για την ατμόσφαιρα που δημιουργεί.

Παιχνίδι:

• Το παιχνίδι παίζεται από δύο ή περισσότερα άτομα, με κύριο μέσο το λιγκρίν, ένα γερό ξύλο μήκους 30 εκατοστών και διαμέτρου 2-3 εκατοστά.
• Το λιγκρίν τοποθετείται πάνω σε δυο ισοϋψείς πέτρες, οι οποίες λέγονται νήσκια και απέχουν 20 εκατοστά μεταξύ τους.
• Οι πέτρες ονομάζονται έτσι γιατί θυμίζουν την εστία (ή τη νησκιά) των παραδοσιακών σπιτιών, όπου άναβαν φωτιά για να μαγειρέψουν.
• Οι διαγωνιζόμενοι μπαίνουν σε σειρά κατόπιν συμφωνίας ή κλήρου για το ποιος θα παίξει πρώτος, δεύτερος κ.ο.κ.
• Ο πρώτος παίκτης τοποθετεί το λιγκρίν κάτω από το λιγκρί και με δυνατό χτύπημα προσπαθεί να το πετάξει όσο πιο μακριά μπορεί.
• Όσο το λιγκρίν παραμένει στον αέρα και πριν πέσει στο έδαφος, ο παίκτης έχει το δικαίωμα να το στείλει πιο μακριά με δεύτερο χτύπημα.
• Αν το λιγκρίν πέσει στο έδαφος, ο παίκτης μπορεί να το σηκώσει με ένα ακόμη χτύπημα και να το προωθήσει με δεύτερο χτύπημα, λέγοντας "μιάτσας" (δηλαδή "μία φορά").
• Αν πέσει ξανά, μπορεί να το σηκώσει για μια δεύτερη φορά λέγοντας "θκιότσας" (δηλαδή "δύο φορές").
• Αν πετύχει και τρίτη φορά, λέει "τρίτσας" (δηλαδή "τρεις φορές").
• Σκοπός του παιχνιδιού είναι να στείλει το λιγκρίν όσο το δυνατόν πιο μακριά από την εστία.
• Ο νικητής είναι αυτός που καταφέρνει να στείλει το λιγκρίν πιο μακριά από όλους τους άλλους.

Περιγραφή: Ο Ζίζυρος είναι ένα παιχνίδι μνήμης και παραπλάνησης, το οποίο συνδυάζει την ικανότητα του παίκτη να αναγνωρίσει ποιος τον έχει κτυπήσει, καθώς και την ικανότητά του να ξεγελαστεί από τους άλλους παίκτες που προσπαθούν να τον παραπλανήσουν.

Παιχνίδι:

• Ένας παίκτης στέκεται όρθιος και τοποθετεί την αριστερή παλάμη του ανοιχτή κάτω από την δεξιά μασχάλη του.
• Με το δεξί χέρι, καλύπτει το δεξί του μάτι, έτσι ώστε να μην βλέπει πίσω.
• Οι υπόλοιποι παίκτες στέκονται πίσω του, σε μικρή απόσταση.
• Ένας από τους παίκτες τον κτυπά στην αριστερή του παλάμη.
• Αμέσως μετά το κτύπημα, ο παίκτης που δέχεται το χτύπημα γυρίζει γρήγορα πίσω με σκοπό να μαντέψει ποιος τον κτύπησε.
• Για να τον παραπλανήσουν, όλοι οι υπόλοιποι παίκτες σηκώνουν το δεξί τους δείκτη και κάνουν τον χαρακτηριστικό ήχο "ζζζζζζζζ...".
• Αν ο παίκτης καταφέρει να βρει ποιος τον κτύπησε, κάθεται στη θέση του και το παιχνίδι συνεχίζεται με τον επόμενο παίκτη να αναλαμβάνει τον ρόλο του "Ζίζυρου".
• Αν δεν βρει τον παίκτη που τον κτύπησε, συνεχίζει να προσπαθεί μέχρι να τον ανακαλύψει.

Περιγραφή: Το παιχνίδι Διτζιήμιν ήταν ένα παραδοσιακό αγώνισμα που δοκίμαζε τη σωματική δύναμη των αντρών του χωριού. Αντιστοιχούσε στη σημερινή άρση βαρών και αποτελούσε ένα από τα πιο εντυπωσιακά αγωνίσματα στις μεγάλες θρησκευτικές γιορτές και πανηγύρεις, όπου οι συμμετέχοντες προσπαθούσαν να δείξουν τη δύναμή τους και την αντοχή τους.

Παιχνίδι:

• Το παιχνίδι βασιζόταν στην άρση μιας μεγάλης πέτρας που ήταν γνωστή ως "διτζιήμιν". Αυτή η πέτρα ζύγιζε περίπου 100 οκάδες (δηλαδή περίπου 130 κιλά) και προερχόταν συνήθως από τον ποταμό ή από θραύσματα παλαιάς μυλόπετρας.
• Η πέτρα βρισκόταν τοποθετημένη στην αυλή της εκκλησίας και ήταν διαθέσιμη για τους άντρες του χωριού που ήθελαν να συμμετάσχουν στο παιχνίδι.
• Κάθε παίκτης, με τη σειρά του, καλούνταν να σηκώσει την πέτρα στην αγκαλιά του και να την κρατήσει όσο πιο μακριά μπορούσε, κάνοντας όσο το δυνατόν περισσότερα βήματα.
• Ο στόχος ήταν να μετακινήσει την πέτρα όσο το δυνατόν πιο μακριά. Ο νικητής ήταν εκείνος που κατάφερνε να μετακινήσει την πέτρα περισσότερο από όλους τους άλλους.
• Υπήρχαν περιπτώσεις όπου οι πιο δυνατοί άντρες σήκωναν την πέτρα μέχρι το στήθος τους, τη φόρτωναν στους ώμους τους και την έριχναν πίσω, κάνοντας μια εντυπωσιακή κίνηση που σχετίζεται με τη λαϊκή φράση "έσυρέν το του νώμου του".

Γιατί αυτό το Πάσχα παίζουμε, όπως παλιά.

Βιβλιογραφία: Γιάγκου, Α., Νικολάου-Κονναρή, Α., Κωνσταντίνου, Κ., Ξενοφώντος Α. 2012. Από την Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Κύπρου. Λευκωσία: Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών & Κυπριακή Εθνική Επιτροπή UNESCO.