Σήμα κινδύνου για την παχυσαρκία και την καθιστική ζωή στην Κύπρο

Η καθημερινότητα των Κυπρίων χαρακτηρίζεται πλέον από γρήγορο φαγητό, ελάχιστη σωματική δραστηριότητα και πολλές ώρες μπροστά σε οθόνες. Το αποτέλεσμα είναι η ραγδαία αύξηση της παχυσαρκίας, ιδίως στα παιδιά, αλλά και η μείωση της φυσικής άσκησης στους ενήλικες. Το παραδοσιακό μεσογειακό πιάτο έχει αντικατασταθεί από ταχυφαγεία και παραγγελίες κατ’ οίκον.

Η Κύπρος καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας και καθιστικού τρόπου ζωής σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η κακή διατροφή και η απουσία άσκησης σχετίζονται άμεσα με χρόνιες παθήσεις όπως καρδιολογικά νοσήματα, διαβήτη και καρκίνο.

Εθνική Στρατηγική 2025–2030: Μια ολιστική προσέγγιση

Η νέα «Εθνική Στρατηγική για τη Βελτίωση της Ποιότητας Ζωής» για την περίοδο 2025–2030 επιχειρεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα στη ρίζα του, ενισχύοντας την υγιεινή διατροφή και την άσκηση μέσω ενός πλαισίου που συνδυάζει εκπαίδευση, υποδομές, νομοθεσία και κίνητρα.

Η στρατηγική στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες:

Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού.
Ανάπτυξη υποστηρικτικών δομών για υγιεινές επιλογές.
Ενίσχυση των πολιτικών υγείας με μέτρα, νομοθεσίες και εποπτικούς μηχανισμούς.

Μερικές από τις κύριες πρωτοβουλίες περιλαμβάνουν σχολικούς λαχανόκηπους, την καθιέρωση ετικετών προειδοποίησης στα τρόφιμα, την εισαγωγή του μηδενικού ΦΠΑ σε φρούτα, λαχανικά και ελαιόλαδο και την επιβολή αυξημένης φορολογίας σε προϊόντα επιβλαβή για την υγεία, όπως αναψυκτικά και ανθυγιεινά σνακ.

Τα σημερινά δεδομένα υγείας στην Κύπρο

Η παρούσα κατάσταση αποτυπώνει μια ανησυχητική εικόνα για την υγεία των Κυπρίων:

Προσδόκιμο ζωής: 81,7 έτη, ελαφρώς υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ε.Ε. Οι γυναίκες φτάνουν τα 83,6 έτη και οι άνδρες τα 79,9.
Προσδόκιμο υγιούς ζωής: Περιορίζεται στα 66 έτη.
Παχυσαρκία: Στους ενήλικες φτάνει το 14,6%, ενώ στα παιδιά 6–9 ετών, το 62% είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα – το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη.
Συννοσηρότητα: Πάνω από 30% των ανδρών και 44% των γυναικών άνω των 65 ετών έχουν πολλαπλές χρόνιες παθήσεις.
Ψυχική υγεία: 17,2% των ενηλίκων έχουν μακροχρόνια προβλήματα. Το άγχος (7,2%) και η κατάθλιψη (3,8%) είναι οι πιο διαδεδομένες διαταραχές.
Κακή διατροφική συμπεριφορά: Μόνο 8% των ενηλίκων καταναλώνουν τις προτεινόμενες πέντε μερίδες φρούτων και λαχανικών. Αντίθετα, 37% καταναλώνουν ζαχαρούχα αναψυκτικά τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.
Έλλειψη άσκησης: Μόλις το 11% των ενηλίκων αθλούνται συστηματικά και μόνο το 9% ασκούνται εντατικά πάνω από δύο ώρες την εβδομάδα. Στα παιδιά, μόνο το 16% εκπληρώνουν τις ελάχιστες καθημερινές απαιτήσεις για σωματική δραστηριότητα.

Από τον παιδικό σταθμό ως την Τρίτη ηλικία

Η στρατηγική ξεκινά από τις πρώτες μέρες ζωής του παιδιού, με ενίσχυση του μητρικού θηλασμού και εκπαιδευτικά προγράμματα στα σχολεία που προάγουν τη μεσογειακή διατροφή και τον πρακτικό τρόπο μάθησης – όπως η φροντίδα λαχανόκηπων και η μαγειρική.

Μία από τις πιο πρωτοποριακές παρεμβάσεις είναι η "συνταγογράφηση" άσκησης – οι γιατροί θα προτείνουν φυσική δραστηριότητα ως θεραπευτική πρακτική, ακολουθώντας παραδείγματα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Κίνητρα και υποδομές για υγιείς επιλογές

Προβλέπεται η:

Παροχή κινήτρων σε εργοδότες για να ενθαρρύνουν την υγιεινή διατροφή στους χώρους εργασίας.
Ανάπτυξη υποδομών, όπως ποδηλατόδρομοι, δημόσια πάρκα, πισίνες και μονοπάτια για περπάτημα.
Δημιουργία Κέντρων Υγείας και Άσκησης, όπου οι πολίτες θα λαμβάνουν δωρεάν συμβουλές και προγράμματα βελτίωσης του τρόπου ζωής.
Ψηφιακή εφαρμογή, για την παρακολούθηση διατροφής και άσκησης και την παροχή καθημερινής καθοδήγησης.

Υγιές περιβάλλον παντού: Από σχολεία έως υπεραγορές

Η στρατηγική προτείνει τη δημιουργία «υγειοκεντρικών» περιβαλλόντων. Σχολεία, πανεπιστήμια, χώροι εργασίας και δημόσια κτίρια θα πρέπει να απομακρύνουν ανθυγιεινά τρόφιμα και να περιορίσουν τις σχετικές διαφημίσεις. Ανάλογες ρυθμίσεις θα ισχύσουν και στις υπεραγορές.

Επιπλέον, σχεδιάζεται μετατροπή των γηροκομείων σε χώρους που προάγουν την υγιεινή διατροφή και την ευεξία, με παροχή κινήτρων στις ιδιωτικές δομές που υιοθετούν τέτοιες πρακτικές.

Συμπέρασμα

Η εθνική στρατηγική θέτει ως προτεραιότητα τη βελτίωση της καθημερινής ζωής μέσω της πρόληψης, της εκπαίδευσης και της ενεργής παρέμβασης. Σκοπός είναι να μετατραπεί ο υγιεινός τρόπος ζωής από δύσκολη επιλογή σε αυτονόητη καθημερινή συνήθεια.

Πηγή: Philenews