Σχέδιο για αποκατάσταση 26 μεταλλείων

Τη συγκατάθεσή της για το σχέδιο δράσης εγκαταλελειμμένων μεταλλείων της Κύπρου έδωσε η Περιβαλλοντική Αρχή. Το προτεινόμενο Σχέδιο Δράσης Εγκαταλελειμμένων μεταλλείων της Κύπρου, αφορά 26 εγκαταλελειμμένα μεταλλεία, συμπεριλαμβανομένου και του μεταλλείου του Αμιάντου. Σύμφωνα με το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης, η εξορυκτική δραστηριότητα που σημειώθηκε στην Κύπρο κυρίως κατά τον προηγούμενο αιώνα, σε συνδυασμό με την περιορισμένη περιβαλλοντική γνώση και ευαισθησία, καθώς επίσης η απουσία ουσιαστικού πλαισίου για την προστασία του περιβάλλοντος κατά τον χρόνο της εξορυκτικής δραστηριότητας, είχε ως αποτέλεσμα τη μη αποκατάσταση των χώρων εξόρυξης των κοιτασμάτων, μετά την εξάντληση των αποθεμάτων.

Το προτεινόμενο Σχέδιο αποσκοπεί στην παροχή ενός ορθολογικού πλαισίου για την προστασία, ανάδειξη και αποκατάσταση των χώρων σημαντικής γεωλογικής και μεταλλευτικής κληρονομιάς, στοχεύοντας στην:

• Αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης στα εγκαταλελειμμένα μεταλλεία, • Τεκμηρίωση της ανάγκης για την αποκατάσταση των εγκαταλελειμμένων μεταλλείων, • Σταθεροποίηση/ διαμόρφωση και δενδροφύτευση των σωρών στείρων και αποκατάσταση των μεταλλείων, • Σχεδιασμό και υλοποίηση έργων αντιμετώπισης προβλημάτων ρύπανσης του εδάφους και των υπόγειων και επιφανειακών νερών από όξινες απορροές μεταλλείων ή εγκαταστάσεων, • Αξιολόγηση θεμάτων που σχετίζονται με το ιδιοκτησιακό καθεστώς των χώρων των εγκαταλελειμμένων μεταλλείων ή εγκαταστάσεων, • Εξέταση δυνατότητας επαναλειτουργίας ενός αριθμού εγκαταλελειμμένων μεταλλείων, • Επεξεργασία προτάσεων αξιοποίησης του χώρου, των κατοικιών και άλλων στοιχείων των μεταλλείων, • Αξιοποίηση των χώρων και εγκαταστάσεων των εγκαταλελειμμένων μεταλλείων, • Προσπάθεια ανάδειξης, διατήρησης και προστασίας των χώρων των εγκαταλελειμμένων μεταλλείων, και, • Παρακολούθηση και επίλυση προβλημάτων που σχετίζονται γενικότερα με τα εγκαταλελειμμένα μεταλλεία.

Λόγω του μεγάλου βαθμού υποβάθμισης των υπό εξέταση περιοχών, των περιβαλλοντικών προβλημάτων που δημιουργούν και εκ φύσεως τους αλλά και λόγω του μεγάλου χρόνου εγκατάλειψής τους, και της ανάγκης λήψεως άμεση και καθοριστικής δράσης επίλυσής τους, η υλοποίηση της κύριας λύσης θεωρήθηκε ως η βέλτιστη πρόταση και λύση. Η κύρια αυτή λύση συμπεριλαμβάνει δραστικές και καίριες αλλαγές που συνεισφέρουν θετικά στη φθίνουσα ποιοτικά κατάσταση της περιοχής. Η περιβαλλοντική κατάσταση δύναται να βελτιωθεί σε σημαντικό βαθμό, κατά κύριο λόγο με την αντιμετώπιση του προβλήματος των όξινων απορροών, την θέσπιση κατευθυντήριων δράσεων για την προστασία των ειδών και οικοτόπων σημαντικής οικολογικής αξίας, την επαναχρησιμοποίηση όπου είναι δυνατό των κατάλληλα αξιολογημένων σωρών αποβλήτων, τον περιορισμό της οπτικής όχλησης και την ανάδειξη των περιοχών φυσικού κάλλους και γεωλογικής και μεταλλευτικής κληρονομιάς.

Με την εξέλιξη της τεχνολογίας, σήμερα είναι εφικτή η ανάκτηση δευτερευόντων ορυκτών από αδρανή και επί χρόνια εγκαταλελειμμένα μεταλλεία. Στην περίπτωση του περιβάλλοντος στους χώρους των εγκαταλελειμμένων μεταλλείων μεικτών θειούχων (χαλκού), τονίζεται πως η αποκατάσταση θα πρέπει να ακολουθεί συγκεκριμένη σειρά προτεραιότητας επαναφοράς, βάσει των υφιστάμενων προβλημάτων των χώρων. Κάθε εγκαταλελειμμένο μεταλλείο θα πρέπει να αξιολογηθεί αναφορικά με την προοπτική και δυνατότητα επαναλειτουργίας του.

Αδρανή μεταλλεία που δύναται να επαναλειτουργήσουν

Σύμφωνα με έναν αριθμό μελετών και ερευνών που έχουν πραγματοποιηθεί στο παρελθόν, βασιζόμενοι στις συνεχώς μεταβαλλόμενες και ραγδαίες εξελίξεις στην τεχνολογία της μεταλλευτικής εκμετάλλευσης αποθεμάτων χαμηλής και μη συμφέρουσας οικονομικά περιεκτικότητας μεταλλεύματος, προκύπτει ότι ένας αριθμός εγκαταλελειμμένων μεταλλείων της Κύπρου ή μέρος της έκτασής τους δύναται να επαναλειτουργήσουν με αφαίρεση των απομείναντων σωρών από στείρα, με παράλληλη αποκατάσταση του περιβάλλοντος. Τα αδρανή μεταλλεία τα οποία παρουσιάζονται στο Σχέδιο Δράσης ως χώροι που δύναται μελλοντικά να επαναλειτουργήσουν είναι: Σιάς, Καπέδων, Κοκκινόνερου, Αλεστού, και Μαθιάτη S (Στρογγυλός).

Η προσπάθεια επαναλειτουργίας ενός αριθμού αδρανών μεταλλείων εκτιμάται ότι θα έχει σημαντικές επιπτώσεις για την Κύπρο, κυρίως θετικές. Τα οφέλη εντοπίζονται κυρίως στον τομέα της βιομηχανίας και αύξηση της μεταλλευτικής δραστηριότητας από την αξιοποίηση των εξορυκτικών αποβλήτων προηγούμενων εκμεταλλεύσεων.

Ωστόσο, η επαναλειτουργία των εγκαταλελειμμένων αυτών χώρων πρέπει να σχεδιαστεί στη βάση επαναφοράς του περιβάλλοντος, λαμβάνοντας υπόψη τους φυσικούς οικότοπους της ευρύτερης περιοχής, καθώς και τα είδη χλωρίδας και πανίδας που αποτελούν μέρος των οικοτόπων στην κάθε περιοχή ξεχωριστά.

Ομαδοποίηση βάσει χωροθέτησης 

Ομάδα 1: Μεταλλεία Μεμί και Αλεστού (Εντός διοικητικών ορίων κοινοτήτων Αγίας Μαρίνας Ξυλιάτου, Ξυλιάτου και Αγίου Γεωργίου Καυκάλλου).

Ομάδα 2: Μεταλλεία Καμπιών, Περιστερκάς/ Πυθαροχώματος, Καπέδων και Κοκκινόνερου (Αναλιώντας) (Εντός διοικητικών ορίων κοινοτήτων Καμπιών και Καπέδων).

Ομάδα 3: Μεταλλεία Μαθιάτη Ν, Μαθιάτη S (Στρογγυλός) και Σιάς (Εντός διοικητικών ορίων κοινοτήτων Μαθιάτη, Αγίας Βαρβάρας και Σιάς).

Ομάδα 4: Μεταλλείο Τρούλλων (Εντός διοικητικών ορίων κοινότητας Τρούλλων).

Ομάδα 5: Μεταλλεία Καλαβασού Λαντάρια/ Μαύρη Συκιά, Καλαβασού Πλατιές, Καλαβασού Μαυρίδια, Καλαβασού Πέτρα και Καλαβασού/ Μούσουλος (Εντός διοικητικών ορίων κοινοτήτων Καλαβασού, Οράς, Ασγάτας και Βάσας Κελλακίου).

Ομάδα 6: Μεταλλείο Βρετσιών (Εντός διοικητικών ορίων κοινότητας Μυλικουρίου).

Ομάδα 7: Μεταλλεία Λίμνης, Κυνούσας (Α&Β), Άνκολ Τσιάρλς και Ευλοημένης (Εντός διοικητικών ορίων κοινοτήτων Κυνούσας, Πελαθούσας και Λυσού). 

Ομάδα 8: Μεταλλεία Αγροκηπιάς (A&B), Κοκκινογιών και Κοκκινοπεζούλας και Εγκαταστάσεις Μιτσερού (Εντός διοικητικών ορίων κοινοτήτων Αγροκηπιάς, Μιτσερού και Αγίων Ηλιοφώτων).

Ομάδα 9: Μεταλλεία Χατζηπαύλου, Καννούρων και Κοκκινόροτσου (Εντός διοικητικών ορίων κοινοτήτων Τροόδους και Κακοπετριάς).

Ομάδα 10: Μεταλλείο Αμιάντου (Εντός διοικητικών ορίων κοινοτήτων Κάτω Αμιάντου, Πάνω Πλατρών και Μονιάτη).

Mεταλλείο Αμιάντου

Άρχισαν το 1995 και ολοκληρώνονται το 2035 οι εργασίες αποκατάστασης του μεταλλείου Αμιάντου

Η απόφαση έναρξης των εργασιών αποκατάστασης στον χώρο του εγκαταλελειμμένου μεταλλείου του Αμιάντου και η απόφαση της μη επαναλειτουργίας του, πάρθηκε με αποφάσεις Υπουργικού Συμβουλίων ημερομηνιών 30/4/1992 και 1/6/1994.

Οι εργασίες αποκατάστασης του μεταλλείου ξεκίνησαν το φθινόπωρο του 1995. Στόχος των εργασιών ήταν και είναι η σταθεροποίηση των σωρών των στείρων και η αναδάσωση και αναχλόαση των διαμορφωμένων περιοχών. Οι προγραμματιζόμενες εργασίες σταθεροποίησης των στείρων και ανάπλασης του χώρου, σύμφωνα με το σχέδιο αποκατάστασης, εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθούν μέχρι το 2025, ενώ οι εργασίες αναδάσωσης και αναχλόασης μέχρι το 2035.

Η αποκατάσταση του χώρου προβλέπει επίσης στην ολοκλήρωση του σχεδιασμού και την υλοποίηση των έργων διαχείρισης των όμβριων υδάτων του κεντρικού κρατήρα του μεταλλείου, μετά από την καταγραφή ακραίων καιρικών φαινομένων και σημαντικών προβλημάτων στο σύστημα αποστράγγισης των μπαζών του μεταλλείου. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα όλο το έργο να χρήζει επαναξιολόγησης. Επιπρόσθετα, στο πλαίσιο του Γενικού Σχεδίου και στο πλαίσιο της εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων του χώρου των μεταλλείων, πρόκειται να διερευνηθούν οι όποιες πιθανές χρήσεις των δύο υφιστάμενων πετρόκτιστων κτηρίων, που παλαιότερα αποτελούσαν τους μύλους των εγκαταστάσεων του μεταλλείου και κρίνονται ως σημαντικής αξίας πολιτιστικά στοιχεία.

Έως και σήμερα, έχει αναδασωθεί άνω του 50% του χώρου του μεταλλείου που χρήζει αποκατάστασης, με το τμήμα του μεταλλείου που είναι ορατό από το οδικό δίκτυο Καρβουνά – Τροόδους να έχει αποκατασταθεί πλήρως έως το 2017. Σήμερα, στα πλαίσια των διαδικασιών αποκατάστασης του χώρου του μεταλλείου του Αμιάντου, συνεχίζονται οι εργασίες διαμόρφωσης και αναδάσωσης του χώρου του μεταλλείου όπως είναι προγραμματισμένες για τα επόμενα χρόνια, καθώς και οι διαδικασίες υγιεινής απόρριψης αμιαντούχων αποβλήτων στο μεταλλείο με παράλληλη υλοποίηση των αντισταθμιστικών έργων για την κοινότητα Αμιάντου. 

 

 

Πηγη:Φilenews