ΓΕΝΙΚΑ
Το νέο μεγάλο πρόβλημα με τον ύπνο
Γιατί έγινε… ντροπή;
Δεν φτάνει που πολλοί δυσκολευόμαστε να κοιμηθούμε· πλέον προστίθεται και κάτι ακόμη: η ντροπή γύρω από τον ύπνο. Αν πέφτεις νωρίς για ύπνο θεωρείσαι «βαρετός». Αν ξυπνάς αργά, χαρακτηρίζεσαι «τεμπέλης». Αν κοιμάσαι το μεσημέρι, είσαι «ανεύθυνος». Κι αν δεν κοιμήθηκες αρκετά; Και πάλι θεωρείται δικό σου λάθος.
Όπως επισημαίνουν ειδικοί στη Wall Street Journal, έχει αναδειχθεί ένα ψυχοφθόρο φαινόμενο γνωστό ως sleep shame. Πρόκειται για τις άμεσες ή έμμεσες επικρίσεις που δεχόμαστε — από τους άλλους αλλά και από τον εαυτό μας — σχετικά με το πώς και πότε ξεκουραζόμαστε.
Μια κοινωνία που εξυμνεί την αϋπνία
Ζούμε σε μια κουλτούρα που δοξάζει την παραγωγικότητα. Από μικροί ακούμε ότι «όποιος ξυπνά νωρίς πετυχαίνει». Ο ύπνος αντιμετωπίζεται συχνά ως πολυτέλεια ή ακόμη και ως ένδειξη αδυναμίας.
Η ψυχολόγος Wendy Troxel επισημαίνει ότι ντρεπόμαστε τόσο όταν δηλώνουμε την ανάγκη μας για ύπνο όσο και όταν δεν κοιμόμαστε επαρκώς. Ωστόσο, ο ύπνος δεν είναι μια δοκιμασία που πρέπει να «περάσουμε».
Το πρόβλημα ενισχύεται και από τις συσκευές παρακολούθησης ύπνου. Ένα smartwatch ή δαχτυλίδι που καταγράφει «χρέος ύπνου» μπορεί να μας κάνει να αισθανόμαστε αποτυχημένοι. Οι ερευνητές αποκαλούν αυτή την εμμονή με τον «τέλειο ύπνο» ορθοϋπνία (orthosomnia).
Ο καθηγητής ψυχολογίας Zlatan Krizan υπενθυμίζει ότι ο ύπνος διαφέρει φυσιολογικά από μέρα σε μέρα και ότι συχνά χάνουμε τη συνολική εικόνα.
Δεν υπάρχει μία σωστή ώρα για όλους
Κάποιοι άνθρωποι είναι «πρωινοί τύποι», ενώ άλλοι λειτουργούν καλύτερα αργά το βράδυ. Οι λεγόμενοι χρονοτύποι είναι σε μεγάλο βαθμό βιολογικά καθορισμένοι.
Η πίεση να κοιμηθεί κανείς σε ώρα που δεν ταιριάζει στον οργανισμό του μπορεί να επιδεινώσει την ποιότητα του ύπνου. Ο ψυχίατρος Alex Dimitriu παρομοιάζει την πίεση για ύπνο με ένα παιχνίδι που σφίγγει όσο περισσότερο το τραβάς: όσο περισσότερο προσπαθείς να τον επιβάλεις, τόσο δυσκολότερος γίνεται. Το κλειδί είναι η χαλάρωση.
Τι μπορείτε να κάνετε
Αποδεχθείτε τις ανάγκες σας
Ο ύπνος δεν είναι αδυναμία· είναι βασική στρατηγική απόδοσης. Δεν περιμένουμε από πιλότους ή χειρουργούς να λειτουργούν άυπνοι — γιατί να το απαιτούμε από τον εαυτό μας;
Δείτε τα δεδομένα μακροπρόθεσμα
Μην κρίνετε την ποιότητα του ύπνου σας από μία μόνο νύχτα. Οι τάσεις με την πάροδο του χρόνου είναι πιο σημαντικές.
Σεβαστείτε τον χρονοτύπο του συντρόφου σας
Έρευνες δείχνουν ότι τα ζευγάρια με διαφορετικά ωράρια ύπνου συγκρούονται συχνότερα. Η λύση δεν είναι να αλλάξει ο ένας τον άλλον, αλλά να δημιουργηθούν κοινές ρουτίνες πριν τον ύπνο.
Αντισταθείτε στην κριτική
Ο ψυχολόγος Joshua Tal προτείνει ένα απλό μάντρα: «Κάθε άνθρωπος έχει διαφορετικές ανάγκες ύπνου — και αυτές είναι οι δικές μου».
Η μεγαλύτερη παγίδα της «ντροπής για τον ύπνο» είναι ότι προκαλεί άγχος — και το άγχος είναι ένας από τους μεγαλύτερους εχθρούς της ξεκούρασης.
Ο ύπνος δεν αποτελεί τεστ χαρακτήρα ούτε μέτρο αξίας. Είναι βιολογική ανάγκη. Και τελικά, κανείς δεν θα φροντίσει την υγεία και την ευεξία σας περισσότερο από εσάς.
Πηγή: naftemporiki.gr