Ξεκινά με 17 συμμετέχοντες η Αγορά Ηλεκτρισμού

Την 1η Οκτωβρίου ξεκινά επίσημα η εμπορική λειτουργία της Ανταγωνιστικής Αγοράς Ηλεκτρισμού (ΑΑΗ) στην Κύπρο, με 17 συμμετέχοντες να έχουν ήδη υπογράψει τις απαραίτητες συμβάσεις ένταξης στο νέο ρυθμιστικό πλαίσιο κατά τις ημερομηνίες 26 και 27 Σεπτεμβρίου.

Ο Κωνσταντίνος Βαρνάβας, Διευθυντής Λειτουργίας Αγοράς Ηλεκτρισμού στον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου (ΔΣΜΚ), δήλωσε στο ΚΥΠΕ πως σε αυτή την πρώτη φάση συμμετέχουν 17 φορείς: ανάμεσά τους δύο παραγωγοί (ο ένας με μονάδα μικρότερη των 5 MW), δέκα προμηθευτές, εννέα εκπρόσωποι ΑΠΕ (συλλογικής εκπροσώπησης) και τρεις ανεξάρτητοι παραγωγοί ΑΠΕ.

Ανάμεσα στους συμμετέχοντες περιλαμβάνεται η ΑΗΚ, τόσο στον ρόλο του παραγωγού όσο και του προμηθευτή, με ειδικές ρυθμίσεις να εφαρμόζονται λόγω της δεσπόζουσας θέσης της στην αγορά.

Η πρώτη μέρα εμπορικών συναλλαγών στην ΑΑΗ θα είναι η 1η Οκτωβρίου, έπειτα από μια περίοδο δοκιμαστικής λειτουργίας χωρίς χρηματικές συναλλαγές που ξεκίνησε από τις 7 Ιανουαρίου 2025.

Ο κ. Βαρνάβας εξήγησε ότι αρκετοί από τους συμμετέχοντες ήδη δραστηριοποιούνται στο υφιστάμενο μεταβατικό πλαίσιο που λειτουργεί από το 2021 και καλύπτει περίπου το 10% της συνολικής κατανάλωσης και παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Πώς λειτουργεί η νέα αγορά ηλεκτρισμού

Η Ανταγωνιστική Αγορά Ηλεκτρισμού αποτελεί το πλαίσιο μέσω του οποίου οι παραγωγοί ενέργειας πωλούν ηλεκτρισμό στους προμηθευτές, οι οποίοι στη συνέχεια τον μεταπωλούν στους τελικούς καταναλωτές. Οι συναλλαγές γίνονται με βάση συγκεκριμένα τέλη και κανόνες για τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, ενώ η ενέργεια που εγχέεται ή απορροφάται από το σύστημα εκκαθαρίζεται σύμφωνα με τις μετρήσεις.

Αν και οι καταναλωτές δεν συμμετέχουν απευθείας, έχουν έμμεση εμπλοκή μέσω των προμηθευτών τους — είτε ως ενεργοί καταναλωτές είτε ως μέλη ενεργειακών κοινοτήτων.

Οι συμμετέχοντες μπορούν να έχουν διαφορετικούς ρόλους, αρκεί να έχουν λάβει την κατάλληλη άδεια από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ). Οι βασικοί ρόλοι είναι παραγωγός, εκπρόσωπος ΑΠΕ και προμηθευτής.

Η αγορά ηλεκτρισμού χωρίζεται σε τρία μέρη:

Προθεσμιακή Αγορά: Οι συμμετέχοντες συνάπτουν ιδιωτικές συμφωνίες με τιμές και όρους της επιλογής τους.
Προημερήσια Αγορά: Οι προμηθευτές συμπληρώνουν την ενέργεια που χρειάζονται για την επόμενη ημέρα, με βάση τις προσφορές πώλησης ενέργειας ανά μισή ώρα. Η τελική τιμή ορίζεται από την υψηλότερη αποδεκτή προσφορά (οριακή τιμή).
Αγορά Εξισορρόπησης Πραγματικού Χρόνου: Λειτουργεί 24/7 και στοχεύει στη συνεχή ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Ο ΔΣΜΚ αποδέχεται προσφορές για αύξηση ή μείωση παραγωγής/κατανάλωσης. Οι προσφορές κατατίθενται έως τις 16:00 της προηγούμενης ημέρας.

Τι αλλάζει σε σχέση με το μεταβατικό καθεστώς

Στο προηγούμενο σύστημα, η εκκαθάριση γινόταν μηνιαία, με ενιαία τιμολόγηση που δεν αντανακλούσε τις διακυμάνσεις προσφοράς και ζήτησης. Αντίθετα, η νέα αγορά επιτρέπει εκκαθάριση ανά μισή ώρα, επιβάλλει ευθύνες εξισορρόπησης στους συμμετέχοντες και αποτυπώνει με ακρίβεια την πραγματική αξία της ενέργειας σε διαφορετικές χρονικές στιγμές.

Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη

Ο κ. Βαρνάβας ανέφερε ότι οι θετικές επιπτώσεις για τους καταναλωτές δεν θα είναι άμεσες, αλλά η δημιουργία της ανταγωνιστικής αγοράς είναι θεμελιώδης για μεταγενέστερες εξελίξεις που θα τους ωφελήσουν.

Οι προμηθευτές, αξιοποιώντας τα σήματα τιμών της χονδρικής αγοράς και έξυπνους μετρητές, θα έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν ποικίλες επιλογές τιμολόγησης: από σταθερές τιμές έως δυναμικές τιμολογήσεις που προσαρμόζονται στην πραγματική τιμή της ενέργειας ανά μισή ώρα.

Έτσι, οι καταναλωτές θα αποκτήσουν περισσότερες εναλλακτικές και θα μπορούν να επιλέγουν τον πάροχο και την τιμολόγηση που εξυπηρετεί καλύτερα τις ανάγκες τους. Παράλληλα, θα έχουν τη δυνατότητα να μετακινούν την κατανάλωσή τους σε ώρες που οι τιμές είναι χαμηλότερες, εξοικονομώντας χρήματα.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη συμμετοχή καταναλωτών με δική τους παραγωγή, είτε ατομικά είτε μέσα από ενεργειακές κοινότητες, η οποία ενισχύει την ενεργή τους παρουσία στην αγορά.

Επιπρόσθετα, η ύπαρξη τιμών που διαφοροποιούνται ανάλογα με την προσφορά και τη ζήτηση δημιουργεί επενδυτικές ευκαιρίες, όπως για παράδειγμα στην αποθήκευση ενέργειας, επιτρέποντας την αγορά φθηνής ενέργειας και την πώλησή της όταν η ζήτηση (και οι τιμές) είναι υψηλότερες.

Τέλος, ο κ. Βαρνάβας ανέφερε ότι ο ΔΣΜΚ διαθέτει πλέον ένα εξειδικευμένο Σύστημα Διαχείρισης της Αγοράς (ΣΔΑ), καθώς και το Κέντρο Ελέγχου Αγοράς, το οποίο λειτουργεί καθημερινά, δίπλα από το ήδη υφιστάμενο Εθνικό Κέντρο Ελέγχου Ενέργειας.

Πηγή: Reporter