Υπάρχει τρόπος να μην ξεχνάμε τίποτα;

Χάνετε συχνά τα κλειδιά, το κινητό ή το πορτοφόλι σας; Οι ειδικοί εξηγούν ότι το πρόβλημα δεν σχετίζεται απαραίτητα με «κακή μνήμη», αλλά κυρίως με την προσοχή – και προτείνουν πρακτικές λύσεις που κάνουν τη διαφορά.

Ακόμη και οι επιστήμονες που μελετούν τον εγκέφαλο παραδέχονται ότι ξεχνούν αντικείμενα στην καθημερινότητά τους. Ο Mark McDaniel, ο οποίος ερευνά τη μνήμη και τη μάθηση εδώ και σχεδόν πέντε δεκαετίες, αφηγήθηκε πως πρόσφατα άφησε το καπέλο του κάτω από μια καρέκλα σε εστιατόριο. Επειδή δεν συνηθίζει να φορά καπέλα, απλώς δεν το σκέφτηκε όταν έφυγε.

Όπως ανέφερε, εκείνη τη στιγμή δεν πιστεύεις ότι θα το ξεχάσεις – και αυτό ακριβώς είναι το σημείο-κλειδί.

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν «ξεχνάμε»

Ο Daniel L. Schacter, καθηγητής ψυχολογίας στο Harvard και συγγραφέας του βιβλίου «Τα επτά αμαρτήματα της μνήμης», εξηγεί ότι το να χάνουμε αντικείμενα είναι κάτι στο οποίο όλοι είμαστε επιρρεπείς. Η διαφορά βρίσκεται στις συνθήκες που αποσπούν την προσοχή μας.

Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι τόσο η μνήμη όσο η «δυσλειτουργία» στη συνεργασία μνήμης και προσοχής. Πολλές καθημερινές απώλειες αντικειμένων προκύπτουν επειδή, τη στιγμή που τα αφήνουμε κάπου, το μυαλό μας είναι ήδη αλλού.

Η διαδικασία της μνήμης περιλαμβάνει τρία στάδια: κωδικοποίηση, αποθήκευση και ανάκληση. Αν η πράξη δεν κωδικοποιηθεί σωστά – επειδή δεν δώσαμε προσοχή – τότε αργότερα δυσκολευόμαστε να τη θυμηθούμε. Όπως σημειώνει ο Schacter, χρειάζεται συνειδητή συγκέντρωση τη στιγμή που αφήνουμε ένα αντικείμενο.

Πώς να θυμόμαστε τα καθημερινά αντικείμενα

Για πράγματα που χρησιμοποιούμε διαρκώς, όπως κινητό, πορτοφόλι ή κλειδιά, οι ειδικοί προτείνουν τη δημιουργία σταθερών συνηθειών.

Η λύση είναι απλή: συγκεκριμένο αντικείμενο, συγκεκριμένη θέση. Αν πάντα αφήνουμε τα κλειδιά στο ίδιο σημείο, μειώνουμε δραστικά τις πιθανότητες να τα χάσουμε. Η επανάληψη δημιουργεί αυτοματισμό, άρα και λιγότερα λάθη.

Ωστόσο, αν η συχνότητα απωλειών αυξάνεται σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν και συνοδεύεται από άλλες δυσκολίες μνήμης που επηρεάζουν την καθημερινότητα, τότε καλό είναι να ζητηθεί ιατρική αξιολόγηση.

Τι γίνεται με αντικείμενα που χρησιμοποιούμε σπάνια

Για αντικείμενα που δεν αποτελούν μέρος της καθημερινής ρουτίνας – όπως ένα καπέλο – ο εγκέφαλος χρειάζεται περισσότερες «συνδέσεις» για να τα συγκρατήσει. Στην επιστημονική ορολογία αυτό ονομάζεται «επεξεργασία» (elaboration).

Ένα απλό αλλά ιδιαίτερα αποτελεσματικό κόλπο είναι να λέμε δυνατά πού αφήνουμε κάτι τη στιγμή που το αφήνουμε. Η φωνητική αναφορά ενισχύει την κωδικοποίηση της πληροφορίας, καθώς μας υποχρεώνει να εστιάσουμε. Όσο περισσότερες λεπτομέρειες προσθέτουμε, τόσο πιο ισχυρή γίνεται η μνημονική σύνδεση.

Το «παλάτι της μνήμης» στην καθημερινότητα

Μια πιο σύνθετη τεχνική είναι το λεγόμενο «παλάτι της μνήμης», μέθοδος που χρησιμοποιείται σε διαγωνισμούς μνήμης. Οι πληροφορίες τοποθετούνται νοερά σε γνώριμα περιβάλλοντα, όπως ένα σπίτι ή μια διαδρομή.

Στην πράξη, μπορούμε να το εφαρμόσουμε απλά: φανταστείτε το αντικείμενο στο σημείο που το αφήσατε και συνδέστε το με μια σκέψη ή συνέπεια. Αυτή η νοητική εικόνα αυξάνει τις πιθανότητες να θυμηθείτε πού βρίσκεται.

Συμπέρασμα

Το να ξεχνάμε αντικείμενα συνδέεται κυρίως με την έλλειψη προσοχής και όχι με αδύναμη μνήμη. Με μικρές, σταθερές συνήθειες και μεγαλύτερη συνειδητότητα τη στιγμή που αφήνουμε κάτι, μπορούμε να περιορίσουμε τις καθημερινές απώλειες – και ταυτόχρονα να είμαστε πιο επιεικείς με τον εαυτό μας όταν συμβαίνουν.

Πηγή: Cyprus Times